Parental commitment and involvement in pre-school education

Abstract

Keywords: Parent involvement; parent commitment; pre-school education; teacher; student.

1. Velilerinin okula bağlılık düzeyleri nedir?

2 Velilerin okula bağlılık düzeyleri demografik değişkenlere göre farklılaşmakta mıdır?

5. Velilerin okula bağlılıkları okula katılımlarını yordamakta mıdır?

Tablo 1. Araştırma örneklemine ilişkin demografik özellikler Kategori

Yöntem

Bu bölümde araştırmanın modeli, çalışma evreni, veri toplama aracı, verilerin analizine ilişkin açıklamalar yer almaktadır.

Araştırmanın Modeli Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. 2018-2019 eğitim öğretim yılında Aydın ili merkez Efeler ilçesinde bulunan bir anaokulunda eğitim gören öğrenci velilerinin okula bağlılık düzeyleri ve okula katılım düzeyleri arasındaki ilişki, araştırma yöntemlerinden korelasyonel/ilişkisel tarama modeli ile incelenmiştir. İlişkisel tarama modeli iki ve daha fazla sayıdaki değişken arasında değişimin derecesini belirlemeyi amaçlayan araştırma modelidir (Karasar, 2016:114). Balcı’ya göre değişkenler arası ilişkiyi inceleyen korelasyonel araştırma, eğitim araştırmaları için uygun ve yararlıdır. Çalışma Evreni Bu araştırmanın hedef/ulaşılabilir evrenini 2018-2019 eğitim öğretim yılında Aydın ili merkez Efeler ilçesinde bulunan bir anaokulunda eğitim gören öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Araştırmanın 540 öğrenci velisinden oluşan hedef evreni a=.05 anlamlılık ve %5 hoşgörü düzeyinde 225 öğrenci velisinin temsil edebileceği varsayılmış ve 225 öğrenci velisi araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Örneklemin yaş ortalaması 34,31 olup örneklem grubuna ilişkin demografik bilgiler Tablo 1.’de yer almaktadır. Katılımcılar Araştırma grubunun yaş ortalaması 34.31(SS = 5.86)’dir. Araştırmanın örneklem grubuna ilişkin demografik bilgiler Tablo 1’de yer almaktadır.

Veri Toplama Araçları Veli Bağlılık Ölçeği Kapçak (2018) tarafından geliştirilen ölçek “Okula devam bağlılığı, ekonomik nedenlere ilişkin bağlılık, akademik başarıya ilişkin okul bağlılığı, okula duygusal bağlılık” olmak üzere dört alt boyuttan ve 18 maddeden oluşmaktadır. Ölçek beşli Likert tipinde olup katılımcılardan algılarını belirlemek için “Hiç Katılmıyorum”, “Katılmıyorum”, “Kısmen katılıyorum”, “Katılıyorum”, “Tamamen katılıyorum” seçeneklerinden birini işaretlemeleri beklenmektedir. Ölçeğin yapı geçerliği analizleri elde edilen veriler geçerli olduğunu göstermiştir (χ2 = 334,17, df = 129, χ2/df = 2.5 p<.05). Ölçeğin tamamı için Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı .84 olarak hesaplanmıştır. Veli Katılım Ölçeği Şad ve Gürbüztürk (2010) tarafından geliştirilen ölçek “Okul ve öğretmenle iletişim, çocuğun ödev ve çalışmalarını destekleme, katılım konusunda velinin kendini geliştirmesi, gönüllü aktif katılım, çocukla iletişim, öğrenmeyi destekleyici ev ortamının yaratılması, çocuğun kişilik gelişimini destekleme, çocuğun sosyokültürel gelişimini destekleme” olarak sekiz alt boyuta sahiptir. Veli Katılımı Ölçeği, 8 alt ölçekten ve 39 maddeden oluşan 5’li Likert tipi (Her zaman-Hiçbir zaman) bir ölçektir. Ölçeğin tamamının toplam varyansı açıklama oranı %60.86’dır (Gürbüztürk ve Şad, 2010; Şad ve Gürbüztürk, 2013). Yapı geçerli doğrulayıcı faktör analizi ölçeğin geçerli olduğunu göstermiştir (χ2/sd=2.09, GFI=.90, AGFI=.88, NNFI=.92, CFI=.93, RMSEA=.042, RMR=.057, SRMR=.043).

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

Kişisel Bilgi Formu Bu ölçeklere ek olarak velilerin görüşleri arasında anlamlı farklılıkların bulunup bulunmadığını belirlemeye yönelik çalışmanın amacına hizmet edecek demografik bilgilerin yer aldığı kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Kişisel bilgi formunda veli ölçeğinde, velilerin cinsiyeti, medeni durumu, yaşı, eğitim durumu ve ailesinin aylık kazancı sorulmuştur.

Bulgular

Verilerin Toplanması Araştırma için Aydın İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nden gerekli izinler alınmıştır. Gönüllülük esası göz önünde bulundurularak gerçekleştirilen veri toplama süreci yaklaşık iki ay sürmüştür.

1. Velilerin Okula Bağlılık Düzeylerine İlişkin Bulgular

Araştırmanın birinci alt problemi “Velilerin okula bağlılıkları genel ve alt boyutlarda ne düzeydedir?” olarak belirlenmiştir. Birinci alt probleme cevap bulmak amacıyla ebeveynlerin Veli Bağlılık Ölçeğinden aldıkları aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Bulgular Tablo 2’de yer almaktadır. Tablo 2’de yer alan verilere göre velilerin okul bağlılık düzeyleri genel kapsamda değerlendirildiğinde (X=3.38) orta düzeyde olduğu görülmektedir. Veli Bağlılık Ölçeğinin alt boyutları incelendiğinde; “Okula devam bağlılığı” alt boyutunun (X=3.21) orta düzeyde, “Ekonomik nedenlere ilişkin okul bağlılığı” alt boyutunun (X=3.61) yüksek düzeyde, “Akademik başarıya ilişkin okul bağlılığı” alt boyutunun (X =3.47) yüksek düzeyde, “Okula duygusal bağlılık” alt boyutunun (X=3.34) orta düzeyde olduğu görülmektedir. Ölçeğin alt boyutları içerisinde en yüksek aritmetik ortalamanın “Ekonomik nedenlere ilişkin okul bağlılığı” (X=3.61) alt boyutunda olduğu dikkati çekmektedir. _

2. Velilerin Okula Bağlılık Düzeylerinin Çeşitli

Değişkenlere Göre İncelenmesine İlişkin Bulgular Araştırmanın ikinci alt problemi “Velilerin okula bağlılık düzeyleri demografik değişkenlere göre farklılaşmakta mıdır?” olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ve gelir düzeyi değişkenlerine göre velilerin okula bağlılık düzeylerinde anlamlı farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Veli Bağlılığı Ölçeği ve alt boyutlarının cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermediği bağımsız gruplar için t testi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları Tablo 3’te yer almaktadır. Tablo 3’te görüldüğü gibi, örneklemi oluşturan katılımcıların veli bağlılık düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek Tablo 2. Veli Bağlılık Ölçeği ve Alt Boyutlarına ilişkin Aritmetik Ortalama ve Standart Sapma Değerleri Ölçek

Verilerin Analizi Araştırmada, toplanan verilerin çözümlenmesinde SPSS 23 kullanılmıştır. Verilerin analizi yapılmadan önce, veri toplama araçları ile elde edilen veriler tanımlanmıştır. Analizler yapılmadan önce yaş değişkeni “21-25 yaş, 26-30 yaş, 31-35 yaş, 36-40 yaş,41-50 yaş, 46 yaş ve üstü” olmak üzere 6 grup; gelir durumu değişkeni de “2000 TL ve altı, 2001-4000 TL, 4001-6000 TL, 6001-8000 TL, 8001 TL ve üstü” olmak üzere 5 grup; eğitim durumu ise “İlkokul, ortaokul, lise, ön lisans, lisans ve lisansüstü” olmak üzere 6 grup olarak ele alınmıştır. Verilerin normal dağılıp dağılmadığı test edilmiştir. Kullanılan ölçeklerin ve alt boyutlarının cinsiyet, medeni durum, yaş durumu, eğitim durumu ve gelir durumuna göre puan dağılımlarının normal olup olmadığı basıklık ve çarpıklık değerleri hesaplanarak incelenmiştir. Basıklık ve çarpıklık değerlerinin Büyüköztürk’e (2017) göre +1 ve -1 arasında olması, Tabachnick ve Fidell’e (2013) göre ise +1,5 ve -1,5 arasında olması normallik varsayımının sağlandığının bir göstergesidir. Bu çalışmada hesaplanan basıklık ve çarpıklık değerleri + 1 ile -1 arasında değiştiği için normallik varsayımının sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle tüm analizlerde parametrik testler kullanılmıştır. Velilerin okula bağlılıklarının ve okula katılımlarının genel ve alt boyutlarda ne düzeyde olduğu ortalama puanlar hesaplanarak belirlenmiştir. Velilerin okula bağlılık ve okula katılım düzeylerinin genel ve alt boyutlarda cinsiyete ve medeni duruma göre farklılık gösterip göstermediği bağımsız örneklemler için t testi ile; yaş durumuna, eğitim durumuna ve gelir grubuna göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği ise tek yönlü ANOVA ile test edilmiştir. Tek Yönlü ANOVA testi sonucunda anlamlı çıkan farklılıkların hangi gruplar olduğunun belirlenmesinde Tukey ve Dunnet C testi kullanılmıştır. Velilerinin okula bağlılık düzeylerinin okula katılım düzeylerini yordayıp yordamadığı regresyon analizi ile belirlenmiştir.

Bu bölümde velilerin okula bağlılık düzeyleri, velilerin okula katılım düzeyleri, velilerin okula bağlılık düzeylerinin ve okula katılım düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesine ilişkin bulgular ve veli bağlılığının veli katılım düzeyini yordama gücüne ilişkin bulgular ele alınmaktadır.

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

Tablo 3. Cinsiyet Değişkenine Göre Veli Bağlılık Düzeyleri _

Ekonomik Nedenlere İlişkin Okul Bağlılığı Akademik Başarıya İlişkin Okul Bağlılığı

amacıyla Veli Bağlılık Ölçeği ve alt boyutları için gerçekleştirilen bağımsız gruplar için t testi sonucunda, grupların aritmetik ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir. Veli bağlılığı ölçeği ve alt boyutlarının medeni durum değişkenine göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin t-testi sonuçları Tablo 4’te yer almaktadır. Tablo 4’te görüldüğü gibi, örneklemi oluşturan katılımcıların veli bağlılık düzeylerinin medeni durum değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla Veli bağlılık Ölçeği ve alt boyutları için gerçekleştirilen bağımsız gruplar için t testi sonucunda, grupların aritmetik ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir. Veli Bağlılığı Ölçeği ve alt boyutlarının yaş grubuna göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin Tek Yönlü ANOVA analizi sonuçları Tablo 5’te yer almaktadır. Tablo 5’te görüldüğü üzere, Veli Bağlılık Ölçeği ve alt boyutları için gerçekleştirilen Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) sonucunda, grupların aritmetik ortalamaları arasında yaş grubuna göre anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir. Veli Bağlılığı Ölçeği ve alt boyutlarının eğitim durumu-

na göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin Tek Yönlü ANOVA analizi sonuçları Tablo 6’da yer almaktadır. Tablo 6’da görüldüğü üzere, Veli Bağlılık Ölçeği ve alt boyutları için gerçekleştirilen Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) sonucunda, grupların aritmetik ortalamaları arasında eğitim durumuna göre anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir. Veli Bağlılığı Ölçeği ve alt boyutlarının gelir durumuna göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin Tek Yönlü ANOVA analizi sonuçları Tablo 7’de yer almaktadır. Tablo 7’de görüldüğü üzere, Veli Bağlılık Ölçeği ve alt boyutları için gerçekleştirilen Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) sonucunda, grupların aritmetik ortalamaları arasında gelir durumuna göre anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir.

3. Velilerin Okula Katılım Düzeylerine İlişkin Bulgular

Araştırmanın üçüncü alt problemi “Velilerinin okula katılım düzeyleri genel ve alt boyutlarda ne düzeydedir?” olarak belirlenmiştir. Üçüncü alt probleme cevap bulmak amacıyla ebeveynlerin Veli Katılımı Ölçeğinden aldıkları aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Bulgular Tablo 8’de yer almaktadır. Tablo 8’de yer alan verilere göre velilerin okula katılım

Tablo 4. Medeni Durum Değişkenine Göre Veli Bağlılık Düzeyleri Medeni Durum

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

Tablo 5. Yaş Grubu Değişkenine Göre Velilerin Okul Bağlılıklarına İlişkin ANOVA Testi Sonuçları (21-25 yaş, 26-30 yaş, 31-35 yaş, 36-40 yaş, 41-50 yaş, 46 yaş ve üstü) Ölçekler

Tablo 6. Eğitim Durumu Değişkenine Göre Velilerin Okul Bağlılıklarına İlişkin ANOVA Testi Sonuçları (İlkokul-ortaokul-lise-önlisans-lisans-lisansüstü)

tedir Ölçeğin alt boyutları içerisinde en düşük aritmetik ortalamanın “Gönüllü aktif katılım” X=2.79 alt boyutunda olduğu dikkati çekmektedir. _

düzeyleri genel kapsamda değerlendirildiğinde X=3.96 olduğu görülmektedir. Veli Katılım Ölçeğinin alt boyutları incelendiğinde; en yüksek ortalamanın “Çocukla iletişim” alt boyutunda X=4.48 olduğu görülmektedir. Bu alt boyutu sırasıyla “Öğrenmeyi destekleyici ev ortamının yaratılması” X=4.34, “Çocuğun kişilik gelişimini destekleme”X=4.33, “Çocuğun ödev ve çalışmalarını destekleme” X=4.24, “Çocuğun sosyo-kültürel gelişimini destekleme” X=4.00, “Katılım konusunda velinin kendini geliştirmesi” X=3.97, “Okul ve öğretmenle iletişim” X=3.63 alt boyutları takip etmek-

4. Velilerin Okul Katılım Düzeylerinin Çeşitli

Değişkenlere Göre İncelenmesine İlişkin Bulgular Araştırmanın dördüncü alt problemi “Velilerin okula katılım düzeyleri demografik değişkenlere göre farklılaşmakta mıdır?” olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ve gelir düzeyi değiş-

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

Tablo 7. Gelir Durumu Değişkenine Göre Velilerin Okul Bağlılıklarına İlişkin ANOVA Testi Sonuçları (2000 ve altı, 20014000, 4001-6000, 6001-8000, 8001 ve üstü)

kenlerine göre velilerin okula katılım düzeylerinde anlamlı farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Veli Katılım Ölçeği ve alt boyutlarının cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermediği bağımsız gruplar için t testi ile analiz edilmiş ve sonuçları Tablo 9’da yer almaktadır. Tablo 9’da görüldüğü gibi, örneklemi oluşturan katılımcıların veli katılım düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla Veli Katılım Ölçeği ve alt boyutları için gerçekleştirilen bağımsız gruplar için t testi sonucunda, grupların aritmetik ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı

görülmektedir. Veli Katılım Ölçeği ve alt boyutlarının medeni durum değişkenine göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin t-testi sonuçları Tablo 10’da yer almaktadır. Tablo 10’da görüldüğü gibi, örneklemi oluşturan katılımcıların veli katılım düzeylerinin medeni durum değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla Veli Katılım Ölçeği ve alt boyutları için gerçekleştirilen bağımsız gruplar için t testi sonucunda, grupların aritmetik ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir. Veli Katılım Ölçeği ve alt boyutlarının yaş grubu değişkenine göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin Tek Yönlü ANOVA Testi sonuçları Tablo 11’de yer almaktadır. Tablo 11’de görüldüğü üzere, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) sonucunda Veli Katılım Ölçeği Çocuğun Ödev ve Çalışmalarını Destekleme alt boyutunun aritmetik ortalamalarının yaş grubu değişkenine göre grupların aritmetik ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (F=2,44, p=.036). Varyansların homojenliği varsayımı sağlandığı için (F=1.80, p>.05), belirlenen anlamlı farklılığın hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemede post-hoc analiz tekniklerinden Tukey testi kullanılmıştır. Tukey testi sonuçlarına göre 41-45 yaş grubunda olan velilerin (X=4.75), çocuklarının ödev ve çalışmalarını, 31-35 yaş grubunda yer alan velilere (X=4.07) göre daha sık destekledikleri görülmektedir. Veli Katılım Ölçeği ve alt boyutlarının eğitim durumu değişkenine göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin Tek Yönlü ANOVA Testi sonuçları Tablo 12’de yer almaktadır. Tablo 12’de görüldüğü üzere, Tek Yönlü Varyans Analizi _

Tablo 8. Veli Katılım Ölçeği ve Alt Boyutlarına ilişkin Aritmetik Ortalama ve Standart Sapma Değerleri

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

Tablo 9. Cinsiyet Değişkenine Göre Veli Katılım Düzeyleri Ölçekler

nı belirlemede post-hoc analiz tekniklerinden Tukey testi kullanılmıştır. Tukey testi sonuçlarına göre lisans mezunu velilerin (X=4.14), katılım konusunda kendini geliştirme çabalarının ilköğretim mezunu velilere (X=3.64) göre daha fazla olduğu görülmektedir. Veli Katılım Ölçeği ve alt boyutlarının gelir durumu de_

(ANOVA) sonucunda eğitim durumu değişkenine göre Veli Katılım Ölçeği Velinin Kendini Geliştirmesi alt boyutunun aritmetik ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (F=2.46, p=.034). Varyansların homojenliği varsayımı sağlandığı için (F=0.59, p=706), belirlenen anlamlı farklılığın hangi gruplardan kaynaklandığı-

Tablo 10. Medeni Durum Değişkenine Göre Veli Katılım Düzeyleri Medeni Durum

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

Tablo 11. Yaş Grubu Değişkenine Göre Velilerin Okul Katılım Düzeylerine İlişkin ANOVA Testi Sonuçları (21-25 yaş, 2630 yaş, 31-35 yaş, 36-40 yaş,41-50 yaş, 46 yaş ve üstü)

Çocuğun ödev ve çalışmalarını Gruplararası 6.542 5 1.308 2.44 .036 destekleme

ğişkenine göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin Tek Yönlü ANOVA Testi sonuçları Tablo 13’te yer almaktadır. Tablo 13’te görüldüğü üzere, Veli Katılım Ölçeği ve alt boyutlarının gelir durumu değişkenine göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin gerçekleştirilen Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) sonucunda, grupların aritmetik ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir.

5. Velilerinin Okula Bağlılık Düzeylerinin Okula Katılım

Düzeylerini Yordama Gücüne İlişkin Bulgular Araştırmanın beşinci alt problemi “Velilerinin okula bağlılıkları velilerin okula katılımlarını yordamakta mıdır?”

olarak belirlenmiştir. Velilerin okula bağlılıklarının okula katılım düzeylerini yordayıp yordamadığı Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile test edilerek Tablo 14’te sunulmuştur. Basit doğrusal regresyon analizi sonucunda velilerin okula bağlılığının velilerin okula katılım düzeyleri ile anlamlı düzeyde bir ilişkiye sahip olduğu bulunmuştur (R=.418, R2=.175, p<.001). Buna göre velilerin okula bağlılığının okula katılım düzeylerindeki toplam varyansın %17.5’ini açıklamaktadır. Standardize edilmiş (β) katsayısı ve t değerleri incelendiğinde velilerin okula bağlılıklarının okula katılım düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu söylenebilir.

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

Tablo 12. Eğitim Durumu Değişkenine Göre Velilerin Okul Katılım Düzeylerine İlişkin ANOVA Testi Sonuçları (İlkokulortaokul-lise-önlisans-lisans-lisansüstü)

Katılım konusunda velinin Gruplararası 5.319 5 1.064 2.463 .034 kendini geliştirmesi

Sonuç VE Tartişma

Araştırmanın bu bölümünde, araştırma bulgularına ve konuyla ilgili geçmiş yıllarda yapılmış çalışmalara yer verilmektedir. Okul öncesinde velilerin okula katılım ve bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelendiği bu çalışma kapsamında elde edilen bulgular ışığında tartışma süreci gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci alt problemi çerçevesinde okul öncesi dönemde velilerin okula bağlılık düzeylerinin normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Veli Bağlılık Ölçeğinin alt boyutları bakımından incelendiğinde; “Okula devam bağlılığı” alt boyutunun en düşük düzeyde olduğu, “Ekonomik nedenlere ilişkin okul bağlılığı” alt boyutunun en yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Dolayısıyla velilerin bağlılığını etkileyen en önemli faktörün ekonomik nedenler olduğu söylenebilir. Literatürde veli bağlılığı ile ilgili ya-

pılan çalışmalara bakıldığında Kapçak’ın (2018) velilerin okula bağlılık düzeylerini incelediği çalışmasında ‘‘Akademik başarıya ilişkin okul bağlılığı’’ alt boyutunun olduğu en yüksek düzeyde olduğu, ‘‘Ekonomik nedenlere ilişkin okul bağlılığı’’ alt boyutunun ise en düşük düzeyde olduğu görülmektedir. Velilerin bağlılıklarını etkileyen en önemli faktörün çocuğunun akademik başarısı olduğu sonucuna varılabilir. Bundan dolayı Kapçak’ın (2018) velilerin okula bağlılık düzeylerini incelediği çalışmasına göre akademik başarısı yüksek olan öğrenci velilerinin bağlılık düzeylerinin daha yüksek olduğu söylenebilir. Araştırmanın ikinci alt problemi çerçevesinde, velilerin okula bağlılıklarının genel ve alt boyutlar çerçevesinde yaş, medeni durum, gelir seviyesi, eğitim seviyesi değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırmanın sonucuna göre; velilerin yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum ve gelir durumlarına ilişkin çocukları-

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

Tablo 13. Gelir Durumu Değişkenine Göre Velilerin Okul Katılım Düzeylerine İlişkin ANOVA Testi Sonuçları (2000 ve altı, 2001-4000, 4001-6000, 6001-8000, 8001 ve üstü)

Çocuğun ödev ve çalışmalarını destekleme Katılım konusunda velinin kendini geliştirmesi

Tablo 14. Velilerin Okula Katılım Düzeylerinin Yordanan Değişken Olarak Ele alındığı Basit Doğrusal Regresyon Analizi Sonuçları Yordayıcı

nın kayıtlı olduğu okula bağlılık düzeylerinde anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna varılmıştır. Kapçak’ın (2018) veli bağlılığını incelediği çalışmasında ise velileri okula bağlılıklarının genel ve alt boyutlar çerçevesinde yaş, medeni durum, gelir seviyesi, çocuk sayısı ve eğitim seviyesi değişkenlerine göre okula bağlılık düzeylerinde anlamlı bir farklılığın olup olmadığına bakılmıştır. Eğitim durumuna göre ilkokul mezunu olan velilerin, lisans ve lisansüstü velilere oranla yüksek düzeyde bir bağlılık gösterdiği saptanmıştır. Sosyoekonomik düzeyi düşük olan ilkokul mezunu velilerin daha refah bir yaşam adına çocuklarının akademik

başarılarına odaklandıkları söylenebilir. Araştırmanın üçüncü alt problemi çerçevesinde okul öncesi dönemde velilerin okula katılım düzeylerinin normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Veli Katılımı ölçeğinin alt boyutları bakımından incelendiğinde, ‘‘Gönüllü aktif katılım’’ alt boyutunun en düşük düzeyde, ‘‘Çocukla iletişim’’ alt boyutunun ise en yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Buna göre velilerin daha çok çocuklarıyla iletişim halinde olarak veli katılımını sağladıkları görülmektedir. Araştırmanın dördüncü alt problemi çerçevesinde, velilerin okula katılım düzeylerinin yaş, medeni durum,

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

gelir seviyesi, eğitim seviyesi değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre velilerin okula katılım düzeylerinin cinsiyet, medeni durum, meslek ve gelir düzeylerine göre farklılık göstermediği; eğitim durumuna ve yaşa göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Eğitim durumuna göre veli katılım ölçeğinin velilerin katılım konusunda kendini geliştirmesi alt boyutunda anlamlı fark bulunmuştur. Lisans mezunu velilerin, katılım konusunda kendini geliştirme çabalarının ilköğretim mezunu velilere göre daha fazla olduğu görülmektedir. Benzer şekilde Kotaman’ın (2008) çalışmasında velilerin eğitim düzeyleri ile veli katılımları arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu ve üniversite mezunu velilerin üniversite mezunu olmayan velilere göre okula daha fazla katılım sağladığı tespit edilmiştir. Fantuzzo, Tighe ve Chields, (2000) tarafından yürütülen bir çalışmada, velilerin eğitim düzeyi ile yüksek seviyede veli katılımı arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Kohl, Lengua ve McMahon (2000) tarafından yürütülen çalışmada, düşük düzeydeki veli eğitimi ile düşük düzeydeki veli katılımı arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Diğer taraftan, velilerin eğitim düzeyinin veli katılımını etkilemediği sonucuna ulaşan çalışmalar da bulunmaktadır (Can, 2009; Erdener, 2013; Gürşimşek, 2003). Sliwka ve Istance’a (2006) göre ise belli veli karakterleri veli katılımı için engel teşkil edebilir. Yüksek sosyoekonomik statüdeki aileler diğer ailelere göre eğitime daha çok katkıda bulunmaktadır (Ertem ve Gökalp,2020). Esra Gül’ün (2007), “Eğitimde Çocuk Başarısı İçin Okul Aile İş Birliği” isimli yüksek lisans tez çalışmasında okul aile dayanışmasının öğrenci başarısı üzerindeki etkisi incelenmiş ve okul aile iş birliğinin geliştirilmesi amacıyla öneriler sunulmuştur. Araştırmadan şu sonuçlara ulaşılmıştır: Okulda verilen eğitimi destekleyici tutum içinde olan ebeveynlerin çocukları derslerde daha başarılıdır. Öğretmenlerle ve okul idaresiyle iş birliği yapan ebeveynlerin çocukları derslerinde daha başarılıdır. Velilerin eğitim düzeyi arttıkça öğrenci başarı oranı ve velinin eğitime katılım oranı artmaktadır. Çocuklara değerli olduğunu hissettiren ve yakınlık kuran ebeveynlerin çocukları derslerde daha başarılıdır. Araştırmanın dördüncü alt problemi çerçevesinde, velilerin yaşlarına göre veli katılım ölçeğinin çocuğun ödev ve çalışmalarını destekleme boyutunda anlamlı fark bulunmuştur. 41-45 yaş grubunda olan velilerin, çocuklarının ödev ve çalışmalarını, 31-35 yaş grubunda yer alan velilere göre daha sık destekledikleri görülmektedir. Şimşek’in (2008) ilköğretim okulu yöneticilerinin öğrenci velilerini okula çekme başarısı hakkında ilköğretim okulu öğretmenlerinin ve öğrenci velilerinin görüşlerini incelediği çalışmasında yöneticilerin, velileri okula çekme başarılarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir ve okul aile iş birliği etkinliklerine veli katılım durumu velinin cinsiyeti, mesleği, öğrenim durumuna göre değişkenlik göstermektedir.

Canan Şaban’ın (2011) “İlköğretim Okullarında Velilerin Eğitime Katılım Düzeyleri ve Tercih Ettikleri Katılım Türleri” adlı yüksek lisans tezinde çocukları ilköğretim okuluna devam etmekte olan velilerin eğitime katılım düzeyleri ve tercih ettikleri katılım şekillerininin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmacı şu sonuçlara ulaşmıştır: Velilerin çocukların eğitimine katılım düzeyleri yüksektir. Veliler en çok ebeveynlik, iletişim kurma ve evde öğrenme katılım türlerini tercih etmektedir. Velilerin katılım düzeyi çocuğunun gittiği okulun türüne göre değişmektedir. Araştırmanın beşinci alt problemi “Velilerinin okula bağlılıkları velilerin okula katılımlarını yordamakta mıdır?” olarak belirlenmiştir. Araştırmanın sonucuna göre velilerin okula bağlılığının velilerin okula katılım düzeyleri ile anlamlı düzeyde bir ilişkiye sahip olduğu bulunmuştur. Araştırmada elde edilen bu sonuçlar ışığında veliler, öğretmenler ve araştırmacılara bazı öneriler geliştirilmiştir. Buna göre veliler için öneriler şu şekildedir: • Çocuklarının gelişimi ve eğitim-öğretimi için çocuklarının okuduğu okuldaki eğitimci ve idarecilerle nitelikli bir iletişim kurmaları önemli görülmektedir. • Çocuklarıyla ilgili sorunları mutlaka öğretmen ve idarecilerle işbirliği yaparak çözmelidirler. • Çocuklarının eğitim gördüğü okulun düzenlediği sosyal etkinliklere katılım sağlamalıdırlar. • Çocuklarının eğitim gördüğü okulun düzenlemiş olduğu anne-baba eğitimlerine katılım sağlamaları yararlı olacaktır. • Çocuklarının sınıfındaki diğer velilerle nitelikli bir iletişim ve işbirliği halinde olmalıdırlar. • Çocuklarının eğitimi ve gereksinimleriyle ilgili bilgi sahibi olmalıdırlar. Okullar için öneriler şu şekildedir: • Öğrencilerinin anne ve babalarının okula katılımını ve bağlılığını sağlayacak ve arttıracak sosyal etkinlikler düzenleyebilirler. • Öğrencilerinin ihtiyaçlarını bilmek ve bu ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamak için öğrencinin yetiştiği sosyo-ekonomik çevreyi tanımalı ve bilgi sahibi olmalıdırlar. • Velilerin gelişimine yönelik özellikle genç anne ve babaları bilgilendirici ve özendirici etkinlikler düzenleyebilirler. Bunlara örnek verilecek olursa kitap okuma yarışmaları, seminerler, bilgi yarışmaları vb. sosyal etkinlikler düzenlenebilir. • Velilerle işbirliği ve uyum içerisinde eğitim-öğretim etkinliklerini planlamalı ve düzenlemelidirler. Araştırmacılar için öneriler şu şekildedir: • Çalışma evreni genişletilerek bu çalışma tekrar yapılabilir. • Aynı değişkenler nitel olarak veya karma araştırma yöntemi kullanılarak çalışılabilir. • Aynı çalışma farklı eğitim kademeleri ve özel eğitim kurumları için yapılabilir.

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 6, Issue. 2, pp. 80–94, December, 2021

Etik: Bu makalenin yayınlanmasıyla ilgili herhangi bir etik sorun bulunmamaktadır. Hakem Değerlendirmesi: Dış bağımsız. Çıkar Çatışması: Yazarlar, bu makalenin araştırılması, yazarlığı ve/veya yayınlanması ile ilgili olarak herhangi bir potansiyel çıkar çatışması beyan etmemiştir. Finansal Destek: Yazarlar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir. Ethics: There are no ethical issues with the publication of this manuscript. Peer-review: Externally peer-reviewed. Conflict of Interest: The authors declared no potential conflicts of interest with respect to the research, authorship, and/or publication of this article. Financial Disclosure: The authors declared that this study has received no financial support.

Share and Cite