Investigation of Teachers Job Satisfaction and Motivation in Terms of Different Variables

Abstract

Keywords: Teacher; Expert Teacher; Head Teacher; Job Satisfaction; Motivation.

2. Öğretmenlerin iş doyum düzeyleri onların; cinsiyet,

öğrenim durumu, yaş, kıdem yılı, görev yapılan ilçe ve ünvanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermekte midir?

4. Öğretmenlerin motivasyon düzeyleri onların; cinsiyet,

öğrenim durumu, yaş, kıdem yılı, görev yapılan ilçe ve ünvanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermekte midir? Öğretmenler, kimi zaman uygun olmayan şartlarda devletin eğitim öğretim hizmetlerini yürütmektedirler. Bu durum, onların iş doyum ve motivasyonlarını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Çalışanların iş doyum ve motivasyonlarının düşük olması örgütlerde mutsuz çalışma ortamlarının oluşması anlamına gelebilmektedir. Bu bağlamda öğretmenlerin iş doyum ve motivasyonlarını belirlemeye yönelik yapılan araştırmalar ve bu unsurları artıracak değişkenlerin ortaya konulması önemli görülmektedir. Bu nedenle mevcut araştırmanın alana katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Genel olarak öğretmenlerin iş doyum ve motivasyonları üzerine çeşitli çalışmalar bulunsa da ÖMK ile elde ettikleri ünvan durumlarının dahil edilmesi, mevcut araştırmayı alanda öncü bir konuma getirmektedir. Bu nedenle, bu araştırma alanda yapılacak gelecekteki çalışmalara kaynaklık teşkil etmesi açısından önemlidir. Ayrıca bu araştırmanın sonuçları, öğretmenlerin iş doyum ve motivasyonlarını artırmaya yönelik alınabilecek tedbirleri belirlemek amacıyla diğer araştırmacılara, eğitim politika yapıcılarına ve uygulayıcılarına önemli bulgular sunması açısından da önemli görülmektedir.

Yöntem

Bu araştırmada, nicel araştırma yaklaşımlarından tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye’deki bütün öğretmenler oluşturmaktadır. Zaman ve

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 10, Issue. 1, pp. 1–13, June, 2025

mekân sınırlılığından dolayı tüm evrene ulaşma imkânı bulunmadığı için evreni temsil ettiği düşünülen 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Beşiktaş, Kağıthane ve Ümraniye ilçelerinde bulunan resmi okullardan tesadüfi örnekleme yöntemlerinden basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 381 öğretmen, uzman öğretmen ve başöğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Bu üç ilçenin seçilme nedeni, İstanbul’un farklı sosyo-ekonomik yapıya sahip bölgelerini temsil edebilmeleridir. Beşiktaş, İstanbul’un en gelişmiş ilçelerinden biri olup, yüksek sosyo-ekonomik düzeye sahip bireylerin yoğun yaşadığı ve akademik başarı oranlarının yüksek olduğu bir bölgedir. Ümraniye, hızla gelişen bir ilçe olup, orta düzeyde sosyo-ekonomik çeşitlilik barındıran bir yapıya sahiptir. Kağıthane ise, İstanbul’un sanayileşme sürecinden etkilenen ve gelişmekte olan ilçelerinden biri olup, gelir düzeyi ve altyapı bakımından Beşiktaş ve Ümraniye ile karşılaştırıldığında farklı bir sosyo-ekonomik grubu temsil etmektedir. Ayrıca T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2022 yılında yaptığı İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması’na (SEGE-2022) göre, İstanbul içinde Beşiktaş 2., Ümraniye 9. ve Kağıthane ise 22. sırada yer almaktadır. 1. sıradaki ilçenin en yüksek gelişmişlik seviyesine sahip olması ve genel eğitim koşullarının İstanbul ortalamasının üzerinde olduğu varsayıldığı için araştırmaya dahil edilmemiştir. 10. ve 20. sıralardaki ilçeler yerine 9. ve 22. sıralardaki ilçelerin seçilmesinin nedeni ise ilçeler arasındaki gelişmişlik farkını daha belirgin şekilde ortaya koyabilmek ve öğretmen deneyimlerinin daha geniş bir açıdan incelenmesini sağlamaktır. Bu söz konusu ilçelerde toplam 10.862 öğretmen çalışmaktadır. Aşağıdaki formül kullanılarak değerler yerine konduğunda 381 katılımcı sayısına ulaşılmıştır.

N = Evren büyüklüğü n = Örneklem büyüklüğü d = Tutum düzeyi (.05) t = Güven düzeyinin tablo değeri (t: 1.196) PQ = (.50).(.50).25 maksimum örneklem büyüklüğü için örneklem yüzdesi Araştırmada veri toplama aracı olarak Şahin (1999) tarafından geliştirilen ve geçerlilik güvenirlik çalışması yapılmış “İş Doyum Ölçeği” ve Karabağ-Köse ve diğerleri (2021) tarafından geliştirilen ve geçerlilik güvenirlik çalışması yapılmış “Öğretmen Mesleki Motivasyon Ölçeği” kullanılmıştır. Ölçekteki boyutlar ve boyutları ölçen maddeler ile Cronbach Alpha değerleri Tablo 1’de verilmiştir. Şahin (1999) tarafından geliştirilen “İş Doyumu Ölçeği” 42 madde ve 6 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçek üçlü Likert yapıda düzenlenmiş ve evet (3), kısmen (2), hayır (1) şeklinde puanlandırılmıştır. Ölçekteki olumsuz sorular için puanlama; evet (1), kısmen (2) ve hayır (3) olarak düzenlenmiştir. Aritmetik ortalamaların yorumlanmasında ise ölçeğin üç seçenek ve iki aralıkta olmasından yararla-

Tablo 1. İş Doyumu Ölçek Boyutları ile Boyutların Cronbach Alpha Değerleri ve Boyutu Ölçen Maddeler İş Doyumu Boyutları

nılarak; ölçeğin puanlanmasındaki aralık sayısının seçenek sayısına bölümünden elde edilen 0,66 değerinin 1’in üzerine eklenmesi ile hesaplanmıştır. Ölçek 3’lü Likert tipinde oluşturulmuştur. Ölçekte kullanılan puan aralıkları Tablo 2’de verilmiştir. Karabağ-Köse ve diğerleri (2021) tarafından geliştirilen “Öğretmen Mesleki Motivasyonu Ölçeği” dört faktör altında 25 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) bulguları Tablo 3’te verilmiştir. Ölçekte ters puanlanması gereken madde bulunmamaktadır. Alt faktörlere ilişkin puanlar, bu faktör altındaki maddelerin toplamı ile bulunabilir. Ölçek puanı ise alt faktör puanlarının toplamı ile elde edilir. Ölçekten alınacak toplam puan 25 ile 125 arasında değişmektedir. Ölçek 5’li Likert tipinde oluşturulmuştur. Ölçekte kullanılan puan aralıkları Tablo 4’te verilmiştir. İş Doyum Ölçeği (Şahin,1999) ve Öğretmen Mesleki Motivasyon Ölçeği (Karabağ-Köse ve diğerleri, 2021) yetkililerden gerekli izinler alınarak 2023-2024 eğitim-öğretim yılının İstanbul ili Beşiktaş, Kağıthane ve Ümraniye ilçelerindeki 381 öğretmene uygulanmıştır. Bu araştırmada verilerin analizinde SPSS-27 (Statistical Packege for the Sciences) İstatistik Paket Programı kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin normallik varsayımı ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Katılımcılara ilişkin bilgiler için frekans ve yüzde tablosu oluşturulmuştur. Değişkenlerin grup ortalamalarındaki farklılıkları görebilmek için 2 gruplu değişkenlerde bağımsız örneklem t-Test, 3 ve daha fazla gruplu değişkenlerde One-Way ANOVA Analizi ve non-parametrik Kruskal Wallis-H Analizi uygulanmıştır. Analizlerde hata payı 0,05 seviyesinde uygulanmıştır. Tablo 2. İş Doyum Ölçeğinde Kullanılan Puan Aralıkları Doyumlu

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 10, Issue. 1, pp. 1–13, June, 2025

Tablo 3. Öğretmen Mesleki Motivasyonu Ölçeğinin Doğrulayıcı Faktör Analizi Sonuçları Ki-kare (χ2) İyilik Uyum Düzeltilmiş Yaklaşık Hataların İndeksi (GFI) İyilik Uyum Ortalama Karekökü İndeksi (AGFI) (RMSEA)

Bulgular

Cinsiyet Öğrenim Durumu Yaş Kıdem Yılı Görev Yapılan İlçe Ünvan

Bu bölümde araştırmaya katılımcılara ilişkin bilgiler ve onların iş doyumu ve motivasyonlarına dair bulgular yer almaktadır. Tablo 5’e göre, öğretmenlerin %62,2’si kadın, %37,8’i erkektir. Öğretmenlerin %67,7’si lisans mezunu iken; %32,3’ü lisansüstü mezunudur. Yaş değişkenine göre, öğretmenlerin %20,2’si 36-40 yaş aralığında, %8,4’ü 51 yaş ve üzerinde ve %18,6’sı 21-25 yaş aralığındadır. Kıdem yılı değişkenine bakıldığında, 1-5 yıl aralığındaki öğretmenlerin %27,6 oranı ile en fazla olduğu görülmektedir. Ünvan değişkenine bakıldığında %50,1’i uzman öğretmen ve %45,7’si öğretmendir. Tablo 6’te iş doyum ölçeğinin normallik varsayımı analizi ve güvenirlik analizi verilmiştir. Tabloya göre, iş doyum ölçeğinin ortalama puan aralıkları göz önünde bulundurulduğunda İşin Kendisi (x=2,38), Bireyler Arası İlişkiler (x=2,36) ve Başarı ve Saygınlık (x=2,37) ortalamalarının doyumlu düzeyinde olduğu bulunmuştur. Yönetim ve Denetim (x=2,30) ile İş Doyum Toplam (x=2,13) ortalamalarının ise kısmen doyumlu düzeyinde olduğu bulunmuştur. Ücret (x=1,60) ve Veli-Öğrenci İlgisizliği ( x=1,62) boyutlarında ise doyumsuz düzeyinde olduğu bulunmuştur. Tablo 7’te öğretmen mesleki motivasyon ölçeğinin normallik varsayımı analizi ve güvenirlik analizi verilmiştir. Öğretmen mesleki motivasyon ölçeğinin ortalama alt boyut puan aralıklarına göre, Fiziki İmkanlar alt boyutu 6 maddeden oluştuğu için alınabilecek maksimum puan 30; Okul İçi Faktörler alt boyutu 10 maddeden oluştuğu için alınabilecek maksimum puan 50; Okul Dışı Faktörler alt boyutu 5 maddeden oluştuğu için alınabilecek maksimim puan 25; Mesleki Gelişim ve Saygınlık alt boyutu 4 maddeden oluştuğu için alınabilecek maksimum puan 20; Motivasyon ölçeği toplam 25 maddeden oluştuğu için maksimum alınabilecek puan ise 125 olarak bulunmuştur. Bu puanlara göre, Tablo 7’te elde edilen Fiziki İmkanlar (x =18,57), Okul İçi Faktörler (x=34,24), Okul Dışı Faktörler (x=14,04), Mesleki Gelişim ve Saygınlık (x=13,38) ve Motivasyon Toplam (x=80,23) ortalamalarının orta düzeyde olduğu bulunmuştur. –

Bulgular

Tablo 4. Öğretmen Mesleki Motivasyon Ölçeğinde Kullanılan Puan Aralıkları

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 10, Issue. 1, pp. 1–13, June, 2025

Tablo 6. İş Doyum Ölçeği Normallik Varsayımı Analizi ve Güvenilirlik Analizi Ölçek

Tablo 7. Öğretmen Mesleki Motivasyon Ölçeğinin Normallik Varsayımı Analizi ve Güvenilirlik Analizi Ölçek

Tartişma

Bu araştırma, uzman öğretmenlik ve başöğretmenlik kariyer basamaklarına yükseldikten sonra öğretmenlerin iş doyumu ve motivasyonlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi fikrine dayandırılmıştır. Bu bağlamda, elde edilen ünvanlar ile öğretmenlerin iş doyum ve motivasyon düzeylerinin farklı değişkenlerle değişip değişmediğini tespit etmek amaçlanmıştır. Ayrıca öğretmenlerin genel iş doyum düzeyleri, iş doyum düzeylerinin bağımsız kişilik özellikleri değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği, öğretmenlerin genel motivasyon düzeyleri ve motivasyon düzeylerinin bağımsız kişilik özellikleri değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği konuları araştırmada analize alınan ve araştırmanın amacını oluşturan problemler olarak tespit edilmiştir. Mevcut araştırmada kullanılan iş doyum ölçeği sonucunda, öğretmenlerin iş doyum düzeyleri orta düzey olarak bulunmuştur. İş doyumunu etkileyen olumlu hisler ve memnuniyet sağlayan maddeler mevcutken, iş doyumunu olumsuz etkileyen belirli alanların varlığı, genel iş doyum düzeyinin yükselmesini engellemektedir. Özellikle, öğretmenlerin mesleki başarılarından duydukları memnuniyet ile iş ortamındaki sosyal ilişkilerinin olumlu olması, öğretmenlerin genel doyumuna katkı sağlamaktadır. Ancak, yetersiz ücret ve veli-öğrenci ilgisizliği öğretmenlerin iş doyumunu zayıflattığı görülmektedir. Bu bağlamda, mevcut araştırmanın daha önceki yapılan çalışmalar ile tutarlı olduğu görülmüştür. Nitekim, Demirel (2006), Demirtaş ve Alanoğlu (2015) ve Arslan-Kesdek (2019) de çalışmalarında öğretmenlerin iş doyum düzeylerinin orta düzey olduğunu bulmuşlardır.

Öğretmenlerin iş doyum düzeyleri ile cinsiyet, öğrenim durumu, kıdem yılı, görev yapılan ilçe ve ünvan değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ancak yaş değişkenine göre öğretmenlerin iş doyum düzeylerinin farklılık gösterdiği görülmüştür. Nitekim, Demirtaş ve Alanoğlu (2015), Karaaslan ve diğerleri (2020), Kume (2020), Msuya (2016) ve Taş ve Selvitopu (2020) çalışmalarında yaş değişkeni ve iş doyumu arasında anlamlı bir farklılık bulmuşlardır. Mevcut araştırmada kullanılan öğretmen mesleki motivasyon ölçeği sonucunda, öğretmenlerin motivasyon düzeyleri orta düzey olarak bulunmuştur. Ücret ve eğitim materyalleri gibi okul dışı faktörlerin ve iş yükü gibi dışsal etmenlerin öğretmenlerin motivasyonlarını olumsuz etkilediği, buna karşılık mesleki sevgi ve okul içi ortamda sağlanan destek gibi içsel ve okul içi faktörlerin ise öğretmenlerin motivasyonlarını belirli ölçüde yükselttiği bulunmuştur. Bu etmenlerin etkileşimi ise öğretmenlerin motivasyon düzeylerini orta düzeyde tutmuştur. Bu bağlamda, mevcut araştırmanın daha önceki yapılan çalışmalar ile tutarlı olduğu görülmüştür. Nitekim, Alpaslan ve Damlı (2022), Kumar (2017), Kume (2021) ve Nasreen ve Shah (2021) çalışmalarında öğretmenlerin motivasyon düzeylerinin orta düzey olduğunu bulmuşlardır. Öğretmenlerin motivasyon düzeyleri ile cinsiyet, öğrenim durumu, yaş, kıdem yılı, görev yapılan ilçe ve ünvan değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bu bağlamda, mevcut araştırmanın daha önceki yapılan çalışmalar ile tutarlı olduğu görülmüştür. Nitekim, Balyer ve Çetindere (2019), çalışmalarında öğretmenlerin motivasyonları ile cinsiyet, öğrenim durumu ve kıdem yılı değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık olmadığını bulmuş-

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 10, Issue. 1, pp. 1–13, June, 2025

lardır. Bozan ve Bozan (2023) çalışmalarında cinsiyet ve yaş değişkenleri ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulmamışlardır. Karakuş ve Gül (2023) çalışmalarında cinsiyet, öğrenim durumu ve yaş değişkenleri ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığını bulmuşlardır. Vatansever-Bayraktar ve Akın (2019), çalışmalarında öğretmenlerin genel motivasyon düzeylerinin cinsiyet, öğrenim durumu, yaş ve kıdem yılı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulmamışlardır.

Sonuç VE Öneriler

Öğretmenlerin iş doyumu ve motivasyonlarının farklı değişkenler açısından incelenmesini amaçlayan bu araştırmada öğretmenlerin iş doyum düzeyleri orta düzey olarak bulunmuştur. Cinsiyet değişkeni gruplarına göre İş Doyum Toplam Puanı, İşin Kendisi, Yönetim ve Denetim Puanı Puanı, Bireyler Arası İlişkiler Puanı, Başarı ve Saygınlık Puanı ve Veli Öğrenci İlgisizliği Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, cinsiyet değişkeni gruplarına göre Ücret Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Erkeklerin Ücret Puanı Ortalaması, kadınların Ücret Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Öğrenim durumu değişkeni gruplarına göre İş Doyum Toplam Puanı, İşin Kendisi Puanı, Yönetim ve Denetim Puanı, Ücret Puanı, Bireyler Arası İlişkiler Puanı, Başarı ve Saygınlık Puanı ve Veli-Öğrenci İlgisizliği Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Yaş değişkeni gruplarına göre Yönetim ve Denetim Puanı, Başarı ve Saygınlık Puanı ve Veli-Öğrenci İlgisizliği Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, yaş değişkeni gruplarına göre İş Doyum Toplam Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. 26-30 yaş arası öğretmenlerin İş Doyum Toplam Puanı Ortalaması, 21-25, 36-40 ve 46-50 yaş arası öğretmenlerin İş Doyum Toplam Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. 31-35 ve 51 yaş ve üzeri öğretmenlerin İş Doyum Toplam Puanı Ortalaması, 46-50 yaş arası öğretmenlerin İş Doyum Toplam Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Yaş değişkeni gruplarına göre İşin Kendisi Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. 21-25, 26-30 ve 51 yaş ve üzeri öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalaması, 4650 yaş arası öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Yaş değişkeni gruplarına göre Ücret Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. 31-35 yaş arası öğretmenlerin Ücret Puanı Ortalaması, 36-40 ve 46-50 yaş arası öğretmenlerin Ücret Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Yaş değişkeni gruplarına göre Bireyler Arası İlişkiler Puanı

istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. 31-35 yaş arası öğretmenlerin Bireyler Arası İlişkiler Puanı Ortalaması, 21-25 yaş arası öğretmenlerin Bireyler Arası İlişkiler Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Kıdem yılı değişkeni gruplarına göre İş Doyum Toplam Puanı, Yönetim ve Denetim Puanı, Ücret Puanı, Bireyler Arası İlişkiler Puanı ve Veli-Öğrenci İlgisizliği Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, kıdem yılı değişkeni gruplarına göre İşin Kendisi Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. 1-5 kıdem yılına sahip olan öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalaması, 16-20 ve 21-25 kıdem yılı olan öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. 6-10 ve 26 yıl ve daha fazla kıdem yılına sahip olan öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalaması, 21-25 kıdem yılı olan öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Kıdem yılı değişkeni gruplarına göre Başarı ve Saygınlık Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. 26 yıl ve daha fazla kıdem yılına sahip olan öğretmenlerin Başarı ve Saygınlık Puanı Ortalaması, 21-25 kıdem yılı olan öğretmenlerin Başarı ve Saygınlık Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Görev yapılan ilçe değişkeni gruplarına göre İş Doyum Toplam Puanı, Yönetim ve Denetim Puanı, Ücret Puanı ve Veli Öğrenci İlgisizliği Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, görev yapılan ilçe değişkeni gruplarına göre İşin Kendisi Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Beşiktaş ilçesinde görev yapan öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalaması, Ümraniye ilçesinde görev yapan öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Görev yapılan ilçe değişkeni gruplarına göre Bireyler Arası İlişkiler Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Beşiktaş ve Ümraniye ilçelerinde görev yapan öğretmenlerin Bireyler Arası İlişkiler Puanı Ortalaması, Kağıthane ilçesinde görev yapan öğretmenlerin Bireyler Arası İlişkiler Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Görev yapılan ilçe değişkeni gruplarına göre Başarı ve Saygınlık Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Beşiktaş ilçesinde görev yapan öğretmenlerin Başarı ve Saygınlık Puanı Ortalaması, Ümraniye ilçesinde görev yapan öğretmenlerin Başarı ve Saygınlık Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Ünvan değişkeni gruplarına göre İş Doyum Toplam Puanı, Yönetim ve Denetim Puanı, Ücret Puanı, Bireyler Arası İlişkiler Puanı, Başarı ve Saygınlık Puanı ve Veli-Öğrenci İlgisizliği Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, ünvan değişkeni gruplarına göre İşin Kendisi Puanı istatistiksel olarak an-

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 10, Issue. 1, pp. 1–13, June, 2025

lamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalaması, uzman öğretmenlerin İşin Kendisi Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Mevcut araştırmada öğretmenlerin motivasyon düzeyleri orta düzey olarak bulunmuştur. Cinsiyet değişkeni gruplarına göre Motivasyon Toplam Puanı, Okul İçi Faktörler Puanı, Okul Dışı Faktörler Puanı ve Mesleki Gelişim ve Saygınlık Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, cinsiyet değişkeni gruplarına göre Fiziki İmkanlar Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Kadınların Fiziki İmkanlar Puanı Ortalaması, erkeklerin Fiziki İmkanlar Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Öğrenim durumu değişkeni gruplarına göre Motivasyon Toplam Puanı, Fiziki İmkanlar Puanı, Okul İçi Faktörler Puanı, Okul Dışı Faktörler Puanı, Mesleki Gelişim ve Saygınlık Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Yaş değişkeni gruplarına göre Motivasyon Toplam Puanı, Okul İçi Faktörler Puanı, Okul Dışı Faktörler Puanı ve Mesleki Gelişim ve Saygınlık Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, yaş değişkeni gruplarına göre Fiziki İmkanlar Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. 41-45 yaş arası öğretmenlerin Fiziki İmkanlar Puanı Ortalaması, 21-25 yaş arası öğretmenlerin Fiziki İmkanlar Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Kıdem yılı değişkeni gruplarına göre Motivasyon Toplam Puanı, Fiziki İmkanlar Puanı, Okul İçi Faktörler Puanı ve Mesleki Gelişim ve Saygınlık Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, kıdem yılı değişkeni gruplarına göre Okul Dışı Faktörler Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. 1-5 ve 6-10 kıdem yılına sahip olan öğretmenlerin Okul Dışı Faktörler Puanı Ortalaması, 16-20 kıdem yılı olan öğretmenlerin Okul Dışı Faktörler Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. 6-10 kıdem yılına sahip olan öğretmenlerin Okul Dışı Faktörler Puanı Ortalaması, 11-15 ve 21-25 kıdem yılı olan öğretmenlerin Okul Dışı Faktörler Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Görev yapılan ilçe değişkeni gruplarına göre Motivasyon Toplam Puanı, Okul İçi Faktörler Puanı, Okul Dışı Faktörler Puanı ve Mesleki Gelişim ve Saygınlık Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, görev yapılan ilçe değişkeni gruplarına göre Fiziki İmkanlar Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Beşiktaş ilçesinde görev yapan öğretmenlerin Fiziki İmkanlar Puanı Ortalaması, Kağıthane ve Ümraniye ilçelerinde görev yapan öğretmenlerin Fiziki İmkanlar Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur.

Ünvan değişkeni gruplarına göre Motivasyon Toplam Puanı, Okul İçi Faktörler Puanı ve Mesleki Gelişim ve Saygınlık Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermemektedir. Ancak, ünvan değişkeni gruplarına göre Fiziki İmkanlar, Okul Dışı Faktörler Puanı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Başöğretmenlerin Fiziki İmkanlar Puanı Ortalaması, öğretmenlerin Fiziki İmkanlar Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin Okul Dışı Faktörler Puanı Ortalaması, uzman öğretmenlerin Okul Dışı Faktörler Puanı Ortalamasından anlamlı bir şekilde farklı ve yüksek bulunmuştur. Mevcut araştırmada sadece Beşiktaş, Kağıthane ve Ümraniye ilçelerindeki öğretmenler incelenmiştir. Bunun sonucunda, bu ilçelerdeki öğretmenlerin iş doyumu ve motivasyon düzeylerinde belirgin farklılıklar ya da benzerlikler bulunmamakla birlikte, daha geniş bir örneklemde yapılan araştırmaların, bölgesel farkların iş doyumu ve motivasyon üzerindeki etkisini daha net bir şekilde ortaya koyması beklenebilir. Bu nedenle, yapılacak araştırmalar başka illeri de kapsayarak daha genel bir sonuç çıkarılmasına olanak tanınabilir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin iş doyumu ve motivasyonları arasında belirgin farklar gözlemlenmemiş olsa da, bazı ünvan grupları arasında farklılıklar bulunmuştur. Başöğretmenlerin Fiziki İmkanlar Puanı daha yüksek bulunmuşken, uzman öğretmenlerin Okul Dışı Faktörler Puanı daha yüksek çıkmıştır. Öğretmenlerle yapılacak birebir görüşmeler, bu farklılıkların altında yatan sebepleri daha derinlemesine anlamamıza yardımcı olarak okullar için daha etkili motivasyon artırıcı stratejiler geliştirilmesine olanak tanınabilir. Mevcut araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda erkek öğretmenlerin iş doyum düzeyleri ücret puanı açısından kadın öğretmenlerden daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bu sonuç, cinsiyet, kıdem, yaş gibi faktörlerin ücret düzeyleri üzerindeki etkisini daha ayrıntılı bir şekilde incelemek için karma araştırmalar yapmayı gerekli kılabilmektedir. Böylece ücret farklılıklarının temel sebepleri ve öğretmenlerin iş doyumu üzerindeki etkileri daha net bir şekilde anlaşılabilir. Mevcut araştırmada öğrenim durumu değişkeniyle iş doyumu ve motivasyon arasında farklılık bulunmaması, bu değişkenin doğrudan etkili olmadığını gösterebilir. Ancak, bu sonuçların altında yatan nedenlerin detaylı olarak incelenmesi için nitel araştırmalar yapılabilir. Bu tür araştırmalar, öğrenim durumu ile iş doyumu arasındaki olası dolaylı ilişkileri açığa çıkarabilir. Mevcut araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin işin kendisi puanlarının uzman öğretmenlere kıyasla anlamlı şekilde yüksek bulunması, uzman ünvanına sahip öğretmenlerin iş doyum düzeylerinin beklenenin altında kaldığını göstermektedir. Uzman öğretmenlerin, iş doyumlarını artırmak için ünvanlarına uygun sorumluluklar verilmesi, liderlik fırsatlarının artırılması ve yetkinliklerini kullanabilecekleri projelere dahil edilmeleri sağlanmalıdır.

Yıldız Journal of Educational Research, Vol. 10, Issue. 1, pp. 1–13, June, 2025

Etik Komite Onayı: Etik komite onayı Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Etik Kurulu’ndan alınmıştır (Onay Numarası: 2024.03, Tarihi: 04.03.2024). Çıkar Çatışması: Yazarlar çıkar çatışması beyan etmemişlerdir. Finansal Destek: Yazarlar finansal destek beyan etmemişlerdir. Yazar Katkıları: Konsept – Y.S., A.B.; Tasarım – Y.S., A.B.; Denetleme – Y.S., A.B.; Veri Toplanması ve/veya İşlenmesi – Y.S.; Analiz ve/veya Yorumlama - Y.S.; Literatür Taraması – Y.S.; Yazım – Y.S.; Eleştirel İnceleme – A.B. Hakem Değerlendirmesi: Dış bağımsız. Ethics Committee Approval: Ethics committee approval was obtained from Yıldız Technical University Social and Human Sciences Research Ethics Board (Approval Number: 2024.03, Date: 04.03.2024). Conflict of Interest: The authors declared no conflict of interest. Funding: The authors have not declared any financial support. Author Contributions: Concept – Y.S., A.B.; Design – Y.S., A.B.; Supervision – Y.S., A.B.; Data Collection and/or Processing – Y.S.; Analysis and/or Interpretation - Y.S.; Literature Review – Y.S.; Writing – Y.S.; Critical Review – A.B. Peer-review: Externally peer-reviewed.

Share and Cite