A Research on the search for movement in poster designs in the context of Op Art movement and kineti

Abstract

Keywords: Op Art; poster; moving poster; kinetic typography; graphic design.

Sonuç

Op Art sanatına ulaşana kadar modern sanat tarihinde dinamizm olgusunun Fütürizm, Konsrüktüvizm, Sürrealizm ve Dadaizm etkisindeki sanatçıların ilgi alanlarına girdiği, görme olayındaki optik yanılsamanın mercek altına alındığı ve deneysel yapıtlara yansıdığı görülmektedir. Sanatçı Marcel Duchamp, Naum Gabo, Giacomo Balla, Man Ray, Alexandre Calder gibi sanatçıların resim, heykel, fotoğraf gibi farklı sanat disiplinlerinde hareket ve görsel algıdaki illüzyon üzerine yapıtlar ürettikleri görülmüştür. Op Art’a giden serüvende incelenen bulgular sonucunda akımın alt zeminini oluşturan parametrelerin kinetik tipografi ve afiş tasarımlarına da yansıdığı anlaşılmaktadır. Op Art sanatçılarının, iki boyutlu bir düzlemde hareket olgusunu, Fütürizm’de ifade edilme biçiminin aksine hareketi oluşturan aşamaları tek karede göstermek yerine, görme olayında oluşan fizyolojik algısal fenomenleri ya da manipülasyon yaratan kurgu ve düzenlemeleri kullanarak elde ettikleri tespit edilmiştir. Devinim olgusunun izleyici üzerinde etkili olduğu ve resim, heykel gibi sanat disiplinlerinin yanı sıra

grafik sanatında da önemli bir element haline geldiği afiş örnekleriyle somutlaştırılmıştır. ‘Kamusal alan’ teriminin anlamsal olarak yelpazesinin sanal evreni kapsayacak şekilde açılmasıyla, insanların karşılaştığı, multi-kültürel bir mozaik barındıran, ekonomik faaliyetlerin yürütüldüğü ortak etkileşim ortamlarının sosyal medya ve metaverse oyunlar gibi sanal mecraları da kapsayacak şekilde genişlemesiyle afiş tasarımı farklı misyonlar kazanmıştır. Bu kapsamın, afiş tasarımcısını durağanlıktan kurtulmuş, yeni medya kanallarına uyumlu ve dikkat çekici tasarımlar yapma yükümlülüğüyle yüz yüze bıraktığı gözlemlenmiştir. Omar Rayo, Niklaus Troxler gibi sanatçıların Op Art ve hareketli tipografi düzenleri üzerine tasarımlar ürettikleri tespit edilmiştir. Alexandre Calder, Niklaus Troxler, Shigeo Fukuda’nın afiş tasarımlarında Op Art sanatı etkisi görülmüştür. Zafer Lehimler, Erich Brechbühl, Amir Jamshidi gibi grafik tasarımcıların güncel afiş tasarımları incelenmiş, afişlerinde ve tipografi görsellerinde devinim ve optik oyunlar oluşturmaları bağlamıyla Op Art akımından yararlandıkları görülmüştür. Op Art akımıyla kinetik tipografi bütünleşmesinin afiş tasarımında dinamizm oluşturmada etkili bir metot olduğu sonucuna varılmaktadır. Gözün fizyolojisi, oluşturduğu refleks ve yapısı nedeniyle algıda manipüle sağlayan görüntülerin afiş tasarımlarına uyarlanabildiği, incelenen eser analizleriyle tespit edilmiştir. Akiyoshi Kitaoka, Bridget Riley, Hajime Ouchi, Isia Leviant, Reginald Neal gibi Op Art sanatçılarının görsel hareket ve muamma içeren tasarımları etkin bir sanat üretme dili olarak kullandıkları ve eserleriyle afiş tasarımlarına ilham oldukları sonucuna ulaşılmaktadır. İncelenen güncel afiş tasarımları ışığında, 20. yy modern sanat akımlarından olan ve postmodernite rüzgârının esmeye başladığı 1960 yılında sanat dünyasında beliren Op Art akımının; (hareket illüzyonu ve yüksek kontrastlık gibi) kullandığı tekniklerin hala güncel afiş tasarımlarında yer alması ve devinim etkisi içermesi bakımından izleyiciyle afiş arasındaki görsel temas ve etkileşimi artırarak izleyicinin algısında kalıcılık sağladığı kanısına varılmaktadır. Afiş sanatının gelişiminin görsel iletişim mecralarındaki teknolojik gelişmeler ile eş zamanlılık ve paralellik gösterdiği anlaşılmaktadır. Hareketli afişlerin mesajını ulaştırırken gelenekselle güncel tekniklerin harmanlanmasına elverişli olması, sonsuz döngüler yaratması ve eğlenceli oyunlar oluşturması bakımından, güncelliğini tam anlamıyla kaybetmeyen Op Art sanat hareketi etkisinden yararlandığı görülmüştür. Etik: Bu makalenin yayınlanmasıyla ilgili herhangi bir etik sorun bulunmamaktadır. Hakem Değerlendirmesi: Dış bağımsız. Yazarlık Katkıları: Fikir: S.B., B.B.; Tasarım: S.B.; Denetleme: B.B.; Kaynaklar: S.B.; Veri Toplanması ve/ veya İşlemesi: S.B.; Analiz ve/veya yorumlama: S.B.; Literatür Taraması: S.B.; Yazıyı Yazan: S.B.; Eleştirel İnceleme: B.B.

Çıkar Çatışması: Yazarlar, bu makalenin araştırılması, yazarlığı ve/veya yayınlanması ile ilgili olarak herhangi bir potansiyel çıkar çatışması beyan etmemişlerdir. Finansal Destek: Yazarlar bu çalışma için finansal destek almadıklarını beyan etmişlerdir. Yazım Süreci Yapay Zeka Kullanımı: Yazarlar, yapay zeka destekli teknolojilerin (Büyük Dil Modelleri [LLM'ler], sohbet robotları veya görüntü üreteçleri, ChatGPT gibi) çalışmanın hazırlanmasında kullanılmadığını beyan ettiler. Ethics: There are no ethical issues with the publication of this manuscript. Peer-review: Externally peer-reviewed. Author Contributions: Concept: S.B., B.B.; Design: S.B.; Supervision: B.B.; Resources: S.B.; Data Collection and/or Processing: S.B.; Analysis and/ or Interpretation: S.B.; Literature Search: S.B.; Writing Manuscript: S.B.; Critical Review: B.B. Conflict of Interest: The authors declared no potential conflicts of interest with respect to the research, authorship, and/or publication of this article. Financial Disclosure: The authors declared that this study received no financial support. Use of AI for Writing Assistance: The authors declared that artificial intelligence-supported technologies (such as Large Language Models [LLMs], chatbots or image generators, ChatGPT) were not used in the production of the study.

Kaynakça

Affiche. https://www.dictionnaire-academie.fr/article/ A9A0721. Dictionnaire de l’Académie française. Antmen, A. (2008). 20. yüzyıl batı sanatında akımlar. 2. Baskı. İstanbul: Sel Yayıncılık. [Turkish] Article. https://www.wikiart.org/en/victor-vasarely/zebra1937. Wikiart. Artist Bridget Riley in Conversation with Courtney J. Martin, Paul Mellon Director, YCBA. (2022, 19 Ağustos). https://www.youtube.com/watch?v=kTNcSSPUGuc Aydemir, D. & Yazar, E. (2024). Birinci Dünya Savaşı’nda görsel propaganda: İngiltere’nin propaganda afişlerinin biçim ve içerik analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 77–100. [Turkish] Balcan, S. (2022). Duyargalı uygulamaların afiş ve ambalaj tasarım üzerindeki etkileri. Yayınlanmış yüksek lisans tezi. İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul. Yök tez veri tabanı. [Turkish] Becer, E. (2019). İletişim ve Grafik Tasarım. 12. Baskı. Anakara: Dost Kitapevi Yayınları. [Turkish] Bektaş, D. (1992). Çağdaş grafik tasarımın gelişimi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. [Turkish] Beyoğlu, A. (2015). Sanat eğitiminde algı, görsel algı ve yanılsama: Victor Vasarly’nin çalışmaları üzerine bir inceleme. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 333–348. [Turkish]

Boyarski, D. Kinetic typography. 16–27. https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=48e4d350529a36f0e89c5bc501fdb1705cabff15 Boyraz, B. & Cantürk, A. (2013). Yeni gerçekçilik bağlamında Yves Klein ve Fernandez Arman’ın boşluk ve doluluk sergileri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2(3), 125–135. [Turkish] [Crossref] Braun, M. (2012). Eadweard Muybridge. Reaktion Books. Bulat, M., Bulat, S. & Aydın, B. (2013). Alexander Calder’in açık yapıtları (1898-1976). Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (31), 31–49. [Turkish] Carey, C. L. (2017). Ars and techne: Jack Whitten retrospective. Journal Of Contemporary African Art, 2017(40), 16–27. [Crossref] Casino (1995). Title sequence (2018, 17 Nisan). https:// www.youtube.com/watch?v=ab_8y8W95nI&t=128s Chronophotography. In Wikipedia. https://en.wikipedia. org/wiki/%C3%89tienne-Jules_Marey Çağlar, S. (2024). MC Escher: İmkansızın ustası matematiği resmeden bir sanatçı https://www.matematiksel.org/ matematigi-resmeden-sanatci-escher/ [Turkish] Dinçeli, D. (2020). Görsel düşünme ve algı. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 9(67), 545–552. [Turkish] Dövencioğlu, D. (2023). Görsel illüzyonların nörotipik ve patolojik algı hakkında öğrettikleri. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 10(3), 376–395. [Turkish] [Crossref] En eski mağara resmi. (2022, 15 Şubat). https://www.atlasdergisi.com/kesfet/arkeoloji-haberleri/en-eski-magara-resmi.html [Turkish] Escher, M. C. (2000). MC Escher: the graphic work. Taschen. Fedyukovskaya, M., Fedyukovsky, A. & Shatalov, D. (2022). Movement technology: from kinetic art to digital art. In Technology, Innovation and Creativity in Digital Society: XXI Professional Culture of the Specialist of the Future (pp. 429-437). Springer International Publishing. [Crossref] Feyel, G. (2003). Presse et publicité en France (XVIIIe et XIXe siècles) 1. Revue historique, (4), 837–868. Golec, M. J. (2010). Purloined letters and prehistories of graphic design. American Quarterly, 62(2), 343–354. Gombrich, E. H. (1972). Sanatın öyküsü. (B. Cömert, çev.).

12. Baskı. Ankara: Remzi Kitapevi. (Orijinal baskı tarihi

1972) [Turkish] Gökçen, G. (2023). Sinestezi ve sanat ilişkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4), 1165–1174. [Turkish] Gözütok, M. (2018). Descartes’ın görme kuramı. Felsefe Arkivi, (48), 1–20. [Turkish] Grafik. (t.b.). Erişim adresi: https://www.etimolojiturkce. com/arama/grafi Gunning, T. (2012). Hand and eye: Excavating a new technology of the image in the Victorian era. Victorian Studies, 54(3), 495–516. [Crossref] Güç, M. & Güven, Y. (2013). Dünyaya ve tasarıma çocuksu muziplikle bakışın öznesi/ temsili olarak Shigeo Fukuda (1932-2009). Uhbab 1. Uluslar arası Hakemli Beşeri ve Akademik Bilimler Dergisi, 2(5). 1–17. [Turkish]

Gümüştekin, N. (2013). Rengin bir grafik tasarım ürünü olarak afişe katkısı: Tarihsel bir inceleme. Yedi, (9), 35–50. [Turkish] Hayvanlar dünyayı nasıl görürler?. (2018, 10 Mart). https:// www.youtube.com/watch?v=2YQInKo8ZZA [Turkish] Hine, T., Cook, M. & Rogers, G. T. (1997). The Ouchi illusion: an anomaly in the perception of rigid motion for limited spatial frequencies and angles. Perception & Psychophysics, 59, 448–455. [Crossref] Işık, M. (2024). İfade olarak sanat’ın dili ve De Stijl hareketin tipografi yansımaları. The Journal of Social Sciences, (40), 143–152. [Turkish] İbn-i Heysem. https://tr.wikipedia.org/wiki/İbn-i_Heysem. [Turkish] Kapoula, Z., Lang, A., Vernet, M. & Locher, P. (2015). Eye movement instructions modulate motion illusion and body sway with Op Art. Frontiers in Human Neuroscience, 9, 121. [Crossref] Kılıç, R. (2023). Sanayi Devrimlerinin serüveni: Endüstri 1.0’dan Endüstri 5.0’a. Takvim-i Vekayi, 11(2), 276–291. [Turkish] Kızılöz, C. (2019). Felsefi oyuncaklar ve sinema’nın doğuşu üzerine bir inceleme. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2019(2), 14–27. [Turkish] Knowles, K. (2009). A cinematic artist: The films of Man Ray. (Vol. 16). Peter Lang. Lazzarone, J. (2016). 6 times M.C. Escher’s work inspired modern cinema. https://canvas.saatchiart.com/art/art-news/6times-m-c-eschers-work-inspired-modern-cinema Lehimler, Z. (2018). Afiş tasarımında iki dil kullanımı. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(4), 2381–2405. [Turkish] Leone, F. (2017). Giacomo Balla and the origins of futurist fashion: Items of clothing as “living plastic complexes.” In F. Benzi (Ed.), Giacomo Balla: Designing the future (pp. 37–47). London, UK: Silvana Editoriale. Lynton, N. (1982). Modern sanatın öyküsü. (Çapan, C. & Öziş, S. çev.). 1. Basım. Remzi Kitapevi. İstanbul. Phaidon Press. Man Ray Emak Bakia, 1926. (2013, 22 Kasım). Erişim adresi: https://www.youtube.com/watch?v=ezkw2i8INlU&t=913s) lapetitemelancolie Marey, J. (1973). La machine animale. Paris: Locomotion Terrestre Aérienne. https://archive.org/details/ lamachineanimale00mare/page/n9/mode/2up Massoli, E. D. S. (2019). Op Art aplicada ao design de superfície para a construção de instalações artísticas a partir de origamis. Maurits Escher’s impossible reality. (2023, 19 Aralık). Erişim adresi: https://www.grapheine.com/en/histor y-of-graphic-design/ maurits-escher-impossible-reality Meilvang, E. L. Altings adskillelse–Om Surrealismens fysiologiske æstetik: Da Man Ray mødte Étienne-Jules Marey. Slagmark-Tidsskrift for idéhistorie, (78), 75–92.

Op Art 11. (2014, 10 Ocak). https://www.psy.ritsumei.ac.jp/ akitaoka/opart11e.html Özpolat, K. (2023). Zafer Lehimler afişlerinde optik formların yanılsamaları. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal (Smart Journal), 9(74), 4226–4234. [Turkish] [Crossref] Pettersson, R. (2019). Marcel Duchamp, concept and context. Phenakistiscope. https://en.wikipedia.org/wiki/Phenakistiscope Provenzo, E. F., Provenzo, A. B. & Zorn, P. A. (1989). Easyto-make old-fashioned toys. Courier Corporation. Saul Bass titles for Alfred Hitchcock’s ‘Vertigo’ (1958). (2009, 9 Aralık). https://www.youtube.com/watch?v= -DU0IVmBgsQ&t=60s Seckel, A. (2004). Masters of deception: Escher, Dalí & the artists of optical illusion. Sterling Publishing Company, Inc. Seitz, W. C. (1961). The art of assemblage. The Museum of Modern Art: Distributed Simon von Stampfer. In Wikipedia.https://tr.wikipedia.org/ wiki/Simon_von_Stampfer Sucuoğlu, M. (2016). Man Ray, rayogram tekniği ve resim sanatında değişimler. Sanat ve Tasarım Dergisi, 6(1), 192–204. [Turkish] Şenler, F. (2005). Animasyon tarihi, teknikleri ve Türkiye’deki yansımaları. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (3), 99–114. [Turkish] The Responsive Eye. (1965, 23 Şubat-25 Nisan). The Museum of Modern Art (Moma). New York. Erişim adresi: www.moma.org/calendar/exhibitions/2914 Tippography. https://www.dictionnaire-academie.fr/ article/A8T1539 Turan, E. (2013). Analog ve dijital duyarkatların yapısal özellikleri. 1.Baskı. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım. [Turkish] Turgut, Ö. P. (2019). Yazının Fotografik İfade Biçimi Olarak Işık Kaligrafisi. Sanat ve Tasarım Dergisi, (23), 379–391. [Turkish] Türker, İ. H. (2011). Canlandırma’nın tarihçesi ve Türk canlandırma sanatı. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(2). 227-241. [Turkish] Typographie https://www.dictionnaire-academie.fr/article/ A8T1539. Dictionnaire de l’Académie française. Uçar, T. F. (2004). Görsel iletişim ve grafik tasarım. İstanbul: İnkılâp Kitapevi. [Turkish] Ümer, E. (2018). Lacancı bakış kavramı ve imgenin bakışı. Yıldız Journal of Art and Design, 5(2), 47–66. Wade, N. J. & Brozek, J. (2001). Purkinje’s vision: The dawning of neuroscience. Psychology Press. [Crossref] Weik, M. H. (1961). The ENIAC story. Ordnance, 45(244), 571-575. Weill, A. (1984). L’affiche dans le monde. FeniXX. Yıldız, M. (2023). Op Art sanat akımı hakkında bilmeniz gerekenler. https://www.oggusto.com/sanat/op-art-sanat-akimi-hakkinda-bilmeniz-gerekenler. Oggusto. [Turkish]

Share and Cite