Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerindeki Yöneticilerin Öğretmenlerle İletişim Düzeyleri ile Eti

Abstract

Keywords: Special Education; Rehabilitation; Management; Manager; Teacher; Connection; Leadership; Ethical Leadership

3. Yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri arasında;

cinsiyet, kıdem, eğitim durumu, branş ve mezun olduğu fakülte bakımından anlamlı farklılık var mıdır?

4. Yöneticilerin etik liderlik uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri

arasında; cinsiyet, kıdem, eğitim durumu, branş, mezun olduğu fakülte bakımından anlamlı farklılık var mıdır?

Yöntem

Bu bölümde araştırmanın modeli, evren ve örneklem, veri toplama teknikleri ve verilerin analizi ile ilgili açıklamalar yer almaktadır. Araştırmanın Modeli Bu araştırma ilişkisel tasarlama modeline uygun olarak tasarlanmıştır. İki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılan araştırmalar ilişkisel araştırmalardır (Büyüköztürk vd., 2014: 15). Araştırma kapsamında ilişkisel tarama modeline uygun olarak yöneticilerin iletişim düzeyleri ile etik liderlikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi Araştırmanın evrenini İstanbul ili; Küçükçekmece, Bahçelievler ve Başakşehir ilçelerinde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan okul öncesi öğretmenleri ve sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 2017-2018 eğitim-öğretim yılında 42 özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde görev yapan 346 öğretmen arasından uygun küme örnekleme ile seçilen 220 öğretmen oluşturmaktadır. Öğretmenlerin %68.2‟si kadın, %31.8‟i erkektir. %91.5‟i eğitim fakültesi, %8.5‟i eğitim fakültesi dışında eğitim durumuna sahiptir. %51.22si 1-5 yıl, %20.9‟u 6-10 yıl, %14.9‟u 11-15 yıl, %12.9‟u 16 yıl ve üstü kıdeme sahiptir. %50.2‟si okul öncesi öğretmeni, %49.8‟i sınıf öğretmeni branşındadır. %94.0‟ı lisans, %6.0‟ı lisansüstü mezunudur. 43

Veri Toplama Araçları ve Verilerin Toplanması Kişisel bilgi formunda, öğretmenlerin kendileriyle ilgili mezun olduğu fakülte, mesleki kıdemi, eğitim durumu, branşı ve cinsiyeti ile ilgili sorulara yer verilmiştir. Etik Liderlikle ilgili veriler Yılmaz (2005) tarafından geliştirilen “Etik Liderlik Ölçeği (ELÖ)” ile, iletişimle ilgili veriler Huseman ve arkadaşları (1980) tarafından geliştirilen 56 maddeden oluşan ölçeğin 24 maddelik kısa formu Miles ve arkadaşları (1996) tarafından oluşturulan ve Yüksel (2005) tarafından Türkçe‟ye uyarlanan iletişim ölçeği ile toplanmıştır. Bu ölçek beşli likert tipindedir. Ölçeğin 14. Ve 22. Maddesi ters puanlanmaktadır. İletişim ölçeği 5 faktörden oluşmaktadır. Birinci faktör olan “bilgilendirme” alt boyutunda 6 madde, ikinci faktör “hedef belirleme” alt boyutunda 5 madde, üçüncü faktör “eleştirel iletişim” alt boyutunda 5 madde, dördüncü faktör “birincil ilişkiler” alt boyutunda 4 madde ve son olarak beşinci faktör olan “geri bildirim” alt boyutunda 4 madde yer almaktadır. İletişim ölçeğinin Cronbach Alpha katsayı değeri 0.8986 olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada ise Cronbach Alpha değeri .904 olarak bulunmuştur. Yılmaz (2005), tarafından geliştirilen Etik Liderlik Ölçeği‟nde 4 faktör bulmuş ve bu dört faktör tarafından açıklanan toplam varyans %61,139‟dür. Birinci faktör varyansın

(özdeğer:5,480), üçüncü faktör %14,638”ini (özdeğer:4,165), dördüncü faktör ise %10,798‟ünü (özdeğer:5,646) açıkladığını belirtmiştir (Yılmaz, 2006). Etik liderlik ölçeği, iletişimsel etik 15 madde, iklimsel etik 11 madde, karar vermede etik 9 madde ve davranışsal etik 9 madde olmak üzere toplam 4 alt boyut ve 44 maddeden oluşmaktadır. Etik Liderlik Ölçeğinin güvenirliğini kestirmek için Cronbach Alpha katsayı kullanılmış ve Cronbach Alpha iç tutarlılık kat sayısı hem ölçeğin kendisi hem de alt boyutları için ayrı ayrı hesaplanmıştır ve toplamda .97 olarak bulunmuştur (Yılmaz, 2006). Bu çalışmada da aynı şekilde Cronbach Alpha değeri .97 bulunmuştur. Kurum yöneticilerinden görüşmeler yoluyla ve ölçek sahiplerinden gerekli izinler alındıktan sonra 220 ölçek elden öğretmenlere araştırmacı tarafından iletilmiş ve geri dönüşler de araştırmacı tarafından elden alınarak toplanmıştır. 44

Toplanan ölçeklerden yanlış ve eksik olanlar ayıklanmış, 201 ölçek analiz edilebilir bulunarak değerlendirmeye alınmıştır. Verilerin Analizi Ölçeklerin güvenirlik katsayılarını belirlemek için Cronbach Alpha analizi uygulanmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, demografik verileri için frekans ve yüzde analizi uygulanmıştır. Yöneticilerin öğretmenlerle iletişim düzeyleri ile etik liderlik uygulamalarını belirlemek için aritmetik ortalama ve standart sapma uygulanmıştır. Yöneticilerin iletişim düzeyleri ile etik liderlik uygulamalarının öğretmenlerin cinsiyet, branş, mezun olduğu fakülte ve eğitim durumu değişkenlerine bağlı olarak anlamlı farklılığın olup olmadığını belirlemek için t-testi kullanılmıştır. Kıdem değişkenine göre yapılan karşılaştırmalarda ise ANOVA testi kullanılmıştır. Gruplar arası farkın olduğu durumlarda farklılığa neden olan grubun tespiti için post-hoc istatistik yöntemlerinden Scheffe testi kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı ve bağımsız değişkenlerinin arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Korelasyon katsayılarını değerlendirmek için bu katsayılarına verilen mutlak değerler 0.30‟dan küçük ise ilişki zayıf, 0.30 ile 0.70 arasında bir mutlak değere sahip ise ilişki orta düzeyde ve 0.70‟den büyük ise değişkenler arasındaki ilişkinin yüksek düzeyde olduğu ifade edilebilir (Köklü, Büyüköztürk ve Çokluk, 2007). Yöneticilerin öğretmenlerle iletişim düzeyleri nasıldır?

3. Yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri arasında;

cinsiyet, kıdem, eğitim durumu, branş ve mezun olduğu fakülte bakımından anlamlı farklılık var mıdır?

4. Yöneticilerin etik liderlik uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri

arasında; cinsiyet, kıdem, eğitim durumu, branş, mezun olduğu fakülte bakımından anlamlı farklılık var mıdır?

Bulgular

Bu bölümü araştırmanın giriş bölümünde belirtilen problemlerin analizlerinden elde edilen bulgular alt problemlere göre verilmiştir. Birinci alt problem: Yöneticilerin öğretmenlerle iletişim düzeyleri Yöneticilerin öğretmenler ile iletişim düzeylerine ilişkin bulgular Tablo.1‟de verilmiştir. Tablo 1 Yöneticilerin Öğretmenlerle İletişim Düzeyleri Ortalama ve Standart Sapma Değerleri İletişim

Tablo 1 ncelend ğ nde, öğretmenler yönet c ler n n (x 3.17) orta düzeyde iletişim sergilediğini düşünmektedirler. İletişim ölçeğinin alt boyutlarına incelendiğinde b lg lend rme (x 3.24), hedef bel rleme (x 3.18), eleşt rel let ş m (x 3.25), b r nc l l şk ler (x 3.00) ve ger b ld r m (x 3.05) olmak üzere tüm alt boyutlarda da yöneticilerin orta düzeyde iletişime sahip olduğunu düşünmektedirler. İkinci alt problem: Yöneticilerin etik liderlik uygulamaları düzeyi Yöneticilerin etik liderlik uygulamalarına ilişkin analiz sonuçları Tablo.2‟de verilmiştir. Tablo 2 Yöneticilerin Etik Liderlik Uygulamaları Ortalama ve Standart Sapma Değerleri Etik Liderlik

Tablo 2 ncelend ğ nde öğretmenler yönet c ler n n et k l derl k uygulamasını (x 3.21) orta düzeyde yeterli sergilediğini düşünmektedirler. Et k l derl k ölçeğ n n alt boyutları olan let ş msel et k (x 3.15), kl msel et k (x 3.22), karar vermede et k (x 3.32) ve davranışsal et k (x 3.21) yaklaşımlarında orta düzeyde yeterli bulmaktadırlar. Üçüncü alt problem: Yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri arasında; cinsiyet, kıdem, eğitim durumu, branş ve mezun olduğu fakülte değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular. a) Cinsiyet: Yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen görüşlerinin cinsiyet değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular aşağıda Tablo.3‟de verilmiştir. Tablo 3 Yöneticilerin İletişim Düzeylerinin Cinsiyet Değişkenine İlişkin t-testi Sonuçları

Tablo 3‟teki yöneticilerin iletişim düzeylerinin toplamda ve alt boyutlarında cinsiyet değişkenine göre karşılaştırılması için yapılan t-testi sonuçlarına göre yöneticilerin

öğretmenler (x 3.13) orta düzeyde sergilediğini düşünmektedirler. Yapılan analiz

düzeylerine ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. b) Kıdem: Yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen görüşlerinin kıdem değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular aşağıda Tablo.3‟de verilmiştir. Tablo 4 Yöneticilerin İletişim Düzeylerinin Öğretmenlerin Kıdem Değişkenine Göre One-Away Anova Analizi Sonuçları İletişim ve Alt Boyutları İletişim toplam

Bilgilendirme Hedef Belirleme Eleştirel İletişim Birincil İlişkiler Geri Bildirim

Tablo 4.5 incelendiğinde yöneticilerin iletişim düzeylerinin toplamda ve alt boyutlarda kıdem değişkenine göre karşılaştırılması amacıyla yapılan tek yönlü varyans (ANOVA) sonucunda kıdem değişkeninde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. c)

Eğitim Durumu: Yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen

görüşlerinin eğitim durumu değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular aşağıda Tablo.4‟de verilmiştir.

Tablo 4 Yöneticilerin İletişim Düzeylerinin Eğitim Durumu Değişkenine İlişkin t-testi Sonuçları

Tablo 4 incelendiğinde yöneticilerin iletişim düzeylerinde toplamda ve alt boyutlarda öğretmenlerin eğitim durumu değişkenine göre karşılaştırılması için bağımsız gruplar t-testi yapılmıştır. Sonuçlar ncelend ğ nde l sans mezunu öğretmenler (x 3.18) ve l sansüstü mezunu öğretmenler n (x 3.10) görüşleri orta düzeydedir. Yapılan analiz sonucunda öğretmenlerin yöneticilerinin iletişim düzeylerine yönelik görüşlerinin eğitim durumu değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmektedir. d) Branş: Yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen görüşlerinin branş değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular aşağıda Tablo.5‟te verilmiştir. Tablo 5 Yöneticilerin İletişim Düzeylerinin Branş Değişkenine İlişkin t-testi Sonuçları

Tablo 5‟tek t-test sonuçları ncelend ğ nde okul önces öğretmenler (x 3.22) sınıf öğretmenler (x 3.12) yöneticilerinin iletişim düzeylerini orta düzeyde sağladıklarını düşünmektedirler. Yapılan analiz sonucunda yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri arasında branş değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. e) Mezuniyet: Yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen görüşlerinin mezuniyet değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular aşağıda Tablo.6‟da verilmiştir. Tablo 6 Yöneticilerin İletişim Düzeylerinin Mezun Olduğu Fakülte Değişkenine İlişkin t-testi Sonuçları İletişim

Tablo 6‟da öğretmenler n mezun oldukları fakülte değ şken ne göre yönet c ler n

boyutlarda yapılan anal z sonuçlarına yer ver lm şt r. Eğ t m fakültes mezunları ç n (x 3.15) eğ t m fakültes

bulunmuştur. Buna göre eğitim fakültesi mezunları yöneticilerinin iletişim biçimlerini orta düzeyde yeterli bulurken buna karşılık olarak eğitim fakültesi dışı mezunlarının yöneticilerin iletişim biçimlerini orta düzeyde yüksek olarak sergilediklerini düşündükleri görülmektedir. Yapılan analiz sonucunda yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri arasında mezun olduğu fakülte değişkenine göre geri bildirim alt boyutunda (p=.03) anlamlı bir farklılık olduğu görülmektedir. Dördüncü alt problem: Yöneticilerin etik liderlik uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri arasında; cinsiyet, kıdem, eğitim durumu, branş ve mezun olduğu fakülte değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular aşağıda maddeler halinde verilmiştir. a) Cinsiyet:

görüşlerinin cinsiyet değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular aşağıda Tablo.7‟de verilmiştir Tablo 7 Yöneticilerin Etik Liderlik Uygulamalarına İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Cinsiyet Değişkenine Göre t-testi Analizi Sonuçları

Tablo 7‟de yöneticilerin etik liderlik uygulamalarının toplamda ve alt boyutlarında cinsiyet değişkenine göre karşılaştırılması ç n yapılan t-test sonuçlarına yer ver lm şt r. Genel olarak öğretmen görüşler , kadın (x 3.23), erkek (x 3.19) şeklindedir ve cinsiyet değişkenine göre yöneticilerinin etik liderlik uygulamalarını orta düzeyde yeterli bulmaktadırlar. Yapılan analiz sonucunda

uygulamalarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Tablo 8 Yöneticilerin Etik Liderlik Uygulamalarının Kıdem Değişkenine Göre One Way Anova Analizi Sonuçları Kareler Toplamı

Tablo 8 incelendiğinde kıdem değişkeninin karar vermede etik alt boyutunda 15 yıl ile 6-10 yıl sahip öğretmen görüşleri arasında (p=.02) anlamlı bir farklılık

olduğu görülmektedir. Farklığın nasıl olduğuna ilişkin bulgular tablo. 9‟da verilmiştir. Tablo 9 Yöneticilerin Etik Liderlik Uygulamalarının Kıdem Değişkenine İlişkin Scheffe Testi Etik

Tablo 9„daki verilere göre; 1-5 yıl kıdeme sah p öğretmenler yönet c ler n karar vermede et k davranışlarını (x 3.42 ) yeterli düzeyde sağladığını düşünürken 610 yıl kıdeme sah p öğretmenler (x

düşünmektedir. Buna göre genç öğretmenler daha tecrübeli olan öğretmenlere göre yöneticilerini daha üst düzeyde etik lider olarak algılamaktadırlar. c) Eğitim Durumu: Yöneticilerin etik liderlik uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin eğitim durumu değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular aşağıda Tablo.10‟da verilmiştir Tablo 10 Yöneticilerin Etik Liderlik Uygulamalarına İlişkin Öğretmenlerin Eğitim Durumu Değişkenine Göre t-testi Analizi Sonuçları Etik

Tablo 10 incelendiğinde etik liderlik ölçeğinin yöneticilerin liderlik uygulamalarına

boyutlarında anal z sonuçlarına yer ver lm şt r. Toplamına baktığımızda l sans mezunu öğretmenler (x 3.23), l sansüstü mezunu öğretmenler (x 3.00) orta düzeyde yeterli sergilediğini düşünmektedirler. Yapılan analiz sonucunda öğretmenlerin eğitim durumu ile yöneticilerinin etik liderlik uygulamalarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir farklılık yoktur. d) Kıdem: Yöneticilerin etik liderlik uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin branş değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular aşağıda Tablo.11‟de verilmiştir Tablo 11 Yöneticilerin Etik Liderlik Uygulamalarına İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Branş Değişkenine Göre t-testi Analizi Sonuçları Etik

uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri arasında toplamda ve alt boyutlarında branş değişkenine göre anlamlı bir farklılık yoktur.

f) Mezun olduğu fakülte: Yöneticilerin etik liderlik uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin Mezun olduğu fakülte değişkenine göre farklılık olup olmadığına ilişkin bulgular Tablo.12‟de verilmiştir Tablo 12 Yöneticilerin Etik Liderlik Uygulamalarına İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Mezun Olduğu Fakülte Değişkenine Göre t-testi Analizi Sonuçları Etik

uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri arasında toplamda ve alt boyutlarında mezun olduğu fakülte değ şken ne göre anlamlı b r farklılık bulunmamıştır. Genel olarak bakıldığında eğ t m fakültes mezunları (x 3.19) orta düzeyde yeterl serg led ğ n düşünürken eğ t m fakültes dışı mezunları (x 3.44) orta düzeyin üst sınırına yakın olarak yeterli düzeyde sergilediğini düşünmektedirler. Beşinci alt problem: Yöneticilerin iletişim düzeyleri ile etik liderlik uygulamaları arasındaki ilişki Araştırmada iletişim düzeyleri ile etik liderlik uygulamaları arasındaki ilişkiye ilişkin bulgular Tablo.13‟de verilmiştir.

Tablo 13 Yöneticilerin İletişim Düzeyleri Alt Boyutları İle Etik Liderlik Uygulamaları Arasındaki İlişkinin Korelasyon Analizi

Tablo 13 incelendiğinde yöneticilerin etik liderlik uygulamaları ile iletişim düzeyleri arasında yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir (r=.844; p=.00<0.05). Yöneticilerin etik liderlik uygulamaları ile iletişim düzeylerinin bilgilendirme, hedef belirleme, birincil ilişkiler, geri bildirim ve eleştirel iletişim alt boyutları arasında da yüksek düzeyde ilişki olduğu görülmektedir. Araştırmada iletişim düzeyleri ile etik liderlik uygulamaları alt boyutları arasındaki ilişkiye ilişkin bulgular Tablo. 14‟te verilmiştir. Tablo 14 Yöneticilerin İletişim Düzeyleri İle Etik Liderlik Uygulamaları Alt Boyutları Arasındaki İlişkinin Korelasyon Analizi Sonuçları Etik Liderlik Toplam İletişim Düzeyi

Tablo 14 incelendiğinde yöneticilerin iletişim düzeyleri ile etik liderlik uygulamaları arasında yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir (r=.844;

uygulamalarının iletişimsel etik, iklimsel etik, karar vermede etik ve davranışsal etik alt boyutlarında da yüksek düzeyde bir ilişki bulunmuştur. 56

Tartışma ve Sonuçlar Bu araştırmada; özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan yöneticilerin öğretmenlerle iletişim düzeyleri ile etik liderlik uygulamaları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak elde edilen bulguların tartışması aşağıda alt problemlere göre aşağıda başlıklar altında verilmiştir. a) Birinci alt probleme ilişkin sonuçlar ve tartışma: Araştırmaya katılan öğretmenlere göre yöneticiler öğretmenlerle toplamda ve bilgilendirme, hedef belirleme, eleştirel iletişim, birincil ilişkiler ve geri bildirim alt boyutlarında orta düzeyde iletişim kurduğu sonucuna ulaşılmıştır. Etkili bir örgütsel işleyiş açısından özellikle eğitim kurumlarında yöneticilerin eğitim temel etkeni olan öğretmenlerle daha üst düzeyde iletişim kurması beklenir. Bu sonuca bakıldığında yöneticilerin iletişim kurmada tam anlamda yeterli kalamadığı söylenebilir. Sağır ve Parlak (2018) “Okul yöneticilerinin iletişim becerileri ile örgütsel güven arasındaki ilişki” adlı çalışmalarında yöneticilerin öğretmenlerle iletişimini orta düzeyde ve yükseğe yakın bir düzeyde belirlemiştir ve sonuçlar bu çalışma ile paralellik göstermektedir. b) İkinci alt probleme ilişkin sonuçlar ve tartışma: Öğretmen görüşlerine göre yöneticiler etik liderlik uygulamalarında toplamda ve iletişimsel, iklimsel, karar verme ve davranışsal etik alt boyutlarında orta düzeyde etik liderlik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Örgüt içinde yöneticilerin, özellikle eğitim kurumlarında örgüt işlerinin yürütülmesinde en önemli yere sahip olan öğretmenlere daha üst düzeyde etik liderlik davranışları göstermesi beklenir. Bu sonuca bakıldığında yöneticilerin etik liderlik uygulamalarının yetersiz kaldığı söylenebilir. Kalaz (2016) “Öğretmen görüşlerine göre yöneticilerinin etik liderlik özellikleri ile öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi” adlı çalışmasında yöneticilerin etik liderlik uygulamalarını orta düzeyde belirlemiştir ve bu çalışma ile paralellik göstermektedir. Buna karşın Baştuğ (2009) “İlköğretim okulu yöneticilerinin etik liderlik davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri” adlı çalışmasında yöneticilerin etik liderliğin dört alt boyutunda da üst düzeyde etik liderlik davranışı gösterdiği sonucuna ulaşmıştır.

c) Üçüncü alt probleme ilişkin sonuçlar ve tartışma: Araştırmaya katılan öğretmenlerin cinsiyet değişkenine göre yöneticilerinin iletişim düzeylerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenler yöneticilerinin orta düzeyde iletişim düzeyine sahip olduğunu düşünmektedir. Bu sonuca göre yöneticilerin iletişim düzeylerinin yeterli olup olmaması öğretmenlerin kadın-erkek olmasına değil yöneticilerinin iletişim düzeylerini nasıl algıladıklarına bağlıdır. Çelik (2019) tarafından yapılan “İlkokul öğretmenlerinin algıladıkları yönetici iletişim becerileri ile öğretmenlerin motivasyonu ve iş doyumu arasındaki ilişki” adlı çalışmada

yöneticilerinin iletişim düzeylerinde anlamlı bir farklılaşma olmaması bu araştırmanın sonucunu da desteklemektedir. Öğretmen görüşlerine göre kıdem değişkeninin yöneticilerin iletişim düzeylerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucuna göre öğretmenlerin sahip olduğu kıdemin yöneticilerinin iletişim düzeylerini belirleyici bir role sahip olmadığı görülmektedir. Buna karşın Çelik (2019) tarafından yapılan “İlkokul öğretmenlerinin algıladıkları yönetici iletişim becerileri ile öğretmenlerin motivasyonu ve iş doyumu arasındaki ilişki” adlı çalışmada iletişim becerileri değişkeninde yöneticilerin iletişim düzeylerinin öğretmenlerin hizmet yılı değişkenine göre 1-5 yıl kıdeme sahip öğretmenlerin daha olumlu yönde olduğu bulunarak farklılaştığı görülmüştür. Araştırmaya katılan öğretmenlerin eğitim durumu değişkenine göre yöneticilerinin iletişim düzeylerinde anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşın Akan ve Azimi (2019) “Okul müdürlerinin iletişim becerilerinin öğretmen algılarına göre incelenmesi” adlı çalışmalarında yöneticilerin iletişim becerileri ile öğretmenlerin eğitim durumu arasında anlamlı bir farklılık bulmuşlardır. Araştırmaya katılan öğretmenlere göre yöneticilerin branş değişkeninin yöneticilerin iletişim düzeylerinde istatistiksel açıdan farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre öğretmenlerin branşlarının yöneticilerinin iletişim düzeylerine ilişkin algılarında belirleyici bir faktör olmadığı söylenebilir. Buna karşın Fidan (2013) “Öğretmen algılarına göre ilköğretim kurumlarında yöneticilerin iletişim becerileri ve 58

örgütsel değerler arasındaki ilişki” adlı çalışmasında okul yöneticilerinin iletişim becerileri arasında branş değişkeni açısından anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşmıştır ve bu çalışma ile paralellik göstermemektedir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin mezun olduğu fakülte değişkenine göre yöneticilerinin iletişim düzeylerinde geri bildirim alt boyutunda farklılaştığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre öğretmenler yöneticilerinin geri bildirimde bulunma düzeylerini yeterli bulmamaktadır. Bu alt boyutta eğitim fakültesi mezunu olan öğretmenler yöneticilerinin iletişim düzeyler n (x 3.01) orta düzeyde bulurken eğ t m fakültes dışı öğretmenler (x 3.51) orta düzeyin üst sınırına yakın olarak yüksek düzeyde sergilediğini düşünmektedir. Açıkel

çalışmasında eğitim fakültesi mezunu öğretmenlerin yöneticilerini iletişim bakımından diğer öğretmenlere kıyasla daha olumsuz buldukları sonucuna ulaşması bu çalışma bile paralellik göstermektedir. d) Dördüncü alt probleme ilişkin sonuçlar ve tartışma: Araştırmaya katılan öğretmenlerin cinsiyet değişkeninin, yöneticilerinin etik liderlik uygulamalarında anlamlı bir farklılaşmaya sebep olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Etik liderliğin; iletişimsel, iklimsel, karar vermede etik ve davranışsal etik boyutlarının puanları birbirine yakın düzeyde bulunmuştur. Buna göre öğretmenlerin kadın veya erkek olması yöneticilerin etik liderlik davranışlarına ilişkin algılarında değişiklik göstermemektedir. Uysal (2019) “Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel adalet algıları arasındaki ilişki” adlı çalışmasında yöneticilerin etik liderlik davranışlarını gösterme düzeylerinde öğretmenlerin cinsiyet değişkenine göre farklılık göstermediği sonucuna ulaşması bu araştırmanın bulgularını destekler niteliktedir. Buna karşın Emirbey (2017) “Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile öğretmen motivasyonu

değerlendirdikleri sonucuna ulaşarak anlamlı bir farklılık bulması bu çalışmanın sonucunu desteklememektedir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin yöneticilerinin etik liderlik uygulamalarına ilişkin görüşlerinde kıdem değişkenine göre farklılaşma olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlara göre 1-5 yıl kıdeme sahip genç öğretmenlerin 6-10 yıl kıdeme sahip daha deneyimli öğretmenlerin görüşlerine göre yöneticilerin etik liderlik uygulamalarını daha 59

yüksek düzeyde sergilediğini düşündükleri görülmüştür. Acar (2011) “Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının beden eğitimi öğretmenlerinin örgütsel adalet ve motivasyon düzeyleriyle ilişkisi” adlı çalışmasında yöneticilerinin etik liderlik davranışlarında kıdem değişkenine göre anlamlı bir farklılığa rastlamış ve genç öğretmenlerin daha kıdemli öğretmenlere göre yöneticilerinin etik liderlik özelliklerini taşıdığı görüşünde olduğunu tespit etmiştir ve bu sonuç bu çalışma ile paralellik göstermektedir. Buna karşın Emirbey (2017) “Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile öğretmen motivasyonu arasındaki ilişki” adlı çalışmasında yöneticilerin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin kıdem değişkeni arasında bu çalışmadaki gibi farklılaşma görülmüştür ancak genç öğretmenlerin aksine 21-25 yıl kıdeme sahip öğretmenlerin yöneticilerinin etik liderlik davranışı gösterme düzeyini daha yüksek düzeyde buldukları tespit edilmiştir. Bahçeli (2014) “Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin etik liderlik davranışları, öğretmenlerin karşılaştığı yıldırma davranışı ve örgütsel adalet arasındaki ilişkinin incelenmesi” adlı çalışmasında okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin kıdem değişkeni arasında anlamlı bir farklılık bulmamıştır ve sonuçlar bu çalışma ile örtüşmemektedir. Öğretmen görüşlerine göre eğitim durumu değişkeninin yöneticilerin etik liderlik uygulamalarında anlamlı bir farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çınar (2019) “Mesleki ve teknik Anadolu lisesi yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının öğretmen algılarına göre incelenmesi” adlı çalışmasında öğretmenlerin öğrenim düzeyine ilişkin değişkeninin yöneticilerin etik liderlik davranışlarını gösterme düzeylerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmaya sebep olmadığını tespit etmiştir ve bu araştırmayla paralellik göstermektedir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin branş değişkeninin yöneticilerinin etik liderlik uygulamalarında anlamlı bir farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre branşın yöneticilerin etik liderlik uygulamalarında belirleyici bir faktör olmadığı söylenebilir.

Erdoğan (2018) “Öğretmenlere göre okul müdürlerinin etik liderlik

özellikleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki” adlı çalışmasında etik liderlik özellikleri değişkeninde öğretmen görüşlerine göre yöneticilerin etik liderlik uygulamalarının branş değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediğini tespit etmiştir ve bu çalışmanın sonucunu destekler niteliktedir. Aktoy (2010) “İlköğretim 60

değerlendirilmesi” adlı çalışmasında yöneticilerin iletişim düzeylerinin öğretmenlerin branş değişkenine göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşmıştır ve sonuçlar bu araştırma ile paralellik göstermektedir. Araştırmaya

yöneticilerinin etik liderlik uygulamalarında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre yöneticilerin liderlik özelliklerinin etik ilkelere uygunluğu öğretmenlerin lisans veya lisansüstü mezuniyete sahip olmasına değil yöneticilerinin etik liderlik özelliklerini nasıl algıladıklarına bağlıdır. Konak (2014) “Öğretmenlerin görüşlerine göre ilkokul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile çatışma yönetme stilleri arasındaki ilişki” adlı çalışmasında müdürlerin etik liderlik davranışları değişkeni ile öğretmenlerin öğrenim durumu arasında anlamlı bir farklılık bulmamıştır. Sonuçlar bu çalışma ile örtüşmektedir. e) Beşinci alt probleme ilişkin sonuçlar ve tartışma: Yöneticilerin öğretmenlerle iletişim düzeyleri ve alt boyutları ile etik liderlik uygulamaları ve alt boyutları arasında pozitif yönde, yüksek düzeyde, istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olduğu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre yöneticilerin yüksek iletişim düzeylerine sahip olması etik liderlik uygulamalarını da olumlu yönde etkilemektedir. Bu bulgulara göre yöneticilerin iletişim düzeylerine ilişkin 1 birimlik artış etik liderlik uygulamalarına ilişkin .844‟lük artışa neden olmaktadır. Öneriler - Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan yöneticilerin orta düzeyde iletişim ve etik liderlik uygulamalarına sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçtan yola çıkarak yöneticilerin yüksek düzeyde iletişim ve etik liderlik uygulamalarına sahip olmalarına yönelik çalışmaların yapılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bunun için yöneticilerin iletişim düzeylerini yükseltemeye yönelik hizmet içi eğitim ve seminerler düzenlenmelidir. İletişim düzeyinin yüksek olmasının etik liderlik uygulamalarını da olumlu yönde etkilemesi beklenebilir. - Okul yöneticilerinin öğretmenler ile kurdukları iletişim düzeylerini yüksek düzeye çıkarmak için okul içinde sosyal etkinliklere yer verilebilir. 61

- Okul yöneticileri daha üst düzeyde etik liderlik uygulamalarına sahip olmaları için etik ilkelerin öğrenimi konusunda teşvik edilmelidir. -Bu araştırma diğer eğitim kademelerinde ve farklı değişkenlerle birlikte daha geniş örneklem grubuyla yapılabilir. -Bu araştırma nitel yöntemle de yapılabilir. Kaynakça Acar, G. (2011). Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışlarının Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Örgütsel Adalet ve Motivasyon Düzeyleriyle İlişkisi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Açıkel, G. (2010). Ortaöğretim Kurumlarında Yönetici Öğretmen İletişimi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Akan, D. ve Azimi, M. (2019). Okul Müdürlerinin İletişim Becerilerinin Öğretmen Algılarına Göre İncelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 1(9): 287-300. Akbaş, M. (2019). Öğretmen Görüşlerine Göre Yaygın Eğitim Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışlarının İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Şanlıurfa. Aktoy, B. (2010). İlköğretim Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışlarının Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Şanlıurfa. Allen, L. (2010). Communication And The Full Range Leadership Model: A Study Of The Relationship Between Leadership Style And Communication Apprehension, Communication Competence And Listening Styles. (Master Of Arts İn Communication Studies). Calıfornıa State Unıversıty, Sacramento. Atik, L. (2009). İlköğretim Kurumları Yöneticilerinin İletişim Becerilerinin Toplam Kalite Yönetimine Etkisi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. Aydın, İ. (2012). Yönetsel, Mesleki ve Örgütsel Etik (5.baskı) Ankara: Pegem Yayıncılık. Aydın, T. (2010). İlköğretim Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Özellikleri İle İlgili Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. 62

Bahçeli, F. (2014). Öğretmen Algılarına Göre Okul Müdürlerinin Etik Liderlik Davranışları, Öğretmenlerin Karşılaştığı Yıldırma Davranışı ve Örgütsel Adalet Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mevlana Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. Baştuğ, İ. (2009). İlköğretim Okulu Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışlarına İlişkin Öğretmen Görüşleri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisan Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. Bello, S. M. (2012). İmpact Of Ethical Leadership On Employee Job Performance. International Journal Of Business And Social Science, 3(11): 228- 236. Brown, M. E., & Treviño, L. K. (2006). Ethical leadership: A review and future directions. The leadership quarterly, 17(6), 595-616. Brown, M., E., D., Harrison. and L, Trevino.(2005). Ethical Leadership, A Social Learning Perspective For Construct Development And Testing, Organizational Behavior And Human Decision Processes, Newyork, (97), 117-134. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. Ve Demirel, F. (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. 17. bs. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. Çavdar, M. (2009). Çalışanlara Sağlanan Eğitim Ve İletişim Olanaklarının İletişim Kurma Davranışları Üzerindeki Etkisi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya. Çelik, S. (2019). İlkokul Öğretmenlerinin Algıladıkları Yönetici İletişim Becerileri İle Öğretmenlerin Motivasyonu Ve İş Doyumu Arasındaki İlişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ahi Evran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırşehir. Çınar (2019). Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışlarının Öğretmen Algılarına Göre İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Değer, M. (1998). İlköğretim Okulu Müdürlerinin Öğretmenlerle Kurdukları İletişim Yeterlikleri ve İletişime Engel Teşkil Eden Davranışları. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale. Durmuş, A. (2014). Güncel Liderlik Yaklaşımları, Duygusal Zeka, Yöneticilerin Liderlik Tarzları Ve Duygusal Zeka İlişkisinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Emirbey, A. R. (2017). Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışları İle Öğretmen Motivasyonu Arasındaki İlişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak. 63

Erdoğan, H. Ş. (2018). Öğretmenlere Göre Ortaokul Müdürlerinin Etik Liderlik Özellikleri İle Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılıkları Arasındaki İlişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Erkuş, A. ve Günlü, E. (2019). İletişim Tarzının ve Sözsüz İletişim Düzeyinin Çalışanların İş Performansına Etkisi. Turizm Araştırmaları Dergisi, 20(1): 7-24. Fidan, M. (2013). Öğretmen Algılarına Göre İlköğretim Kurumlarında Yöneticilerin İletişim Becerileri ve Örgütsel Değerler Arasındaki İlişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum. Gençer, Ö. (2019). İlkokullarda Görev Yapan Öğretmenlerin Yıldırma Yaşantıları İle Yöneticilerin Etik Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van. Güler İplikçi, H. (2015). İletişimde Temel Modeller ve Kitle İletişim Modelleri. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 7(2): 15-25. Gültekin, M. (2008). İlköğretim Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışı Gösterme Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. Gündüz, M ve Akın, A. (2015). Türkiye‟de Devlet Okullarındaki Özel Eğitimle İlgili Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4(2): 87. Huseman, R. C., Hatfield, J. D., Boulton, W. R., & Gatewood, R. D. (1980, August). Development of a Conceptual Framework for Analyzing the CommunicationPerformance Relationship. In Academy of Management proceedings (Vol. 1980, No. 1, pp. 178-182). Briarcliff Manor, NY 10510: Academy of Management.

Işık, M. (2009). Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Özellikleri İle Örgütsel Bağlılık Arasındaki İlişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Kalaz, M. (2016). Öğretmen Görüşlerine Göre Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Özellikleri İle Öğretmenlerin Örgütsel Adanmışlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Konak, M. (2014). Öğretmenlerin Görüşlerine Göre İlkokul Müdürlerinin Etik Liderlik Davranışları İle Çatışma Yönetme Stilleri Arasındaki İlişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van. Köklü, N., Büyüköztürk, Ş. ve Çokluk-Bökeoğlu, Ö. (2007). Sosyal Bilimler İçin İstatistik. 2. bs. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Kurt, S. (2015). Okul Öncesi Eğitim Kurumu Yöneticilerinin İletişim Becerileri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale. MEB, (2006). Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi: Meslek Etiği, Ankara. MEB, (2012). Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri: Örgüt İletişimi, Ankara. Miles, E. W., Patrick, S. L., & King Jr, W. C. (1996). Job level as a systemic variable in predicting the relationship between supervisory communication and job satisfaction. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 69(3), 277292.

Olgun, F. B. (2005). Sınıf Öğretmenlerinin Sınıf İçinde Etkili İletişim Ortamı Yaratma Ve İletişimde Fırsat Eşitliği Sağlama Becerilerinin Değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas. Özgözcü, S. (2008). İlköğretim Ve Ortaöğretim Öğretmenlerinin, Denetmenlerin İletişim Becerilerine İlişkin Algı Ve Beklentileri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir. Parlak, M. (2018). Lise Eğitim Yöneticilerinde Liderlik Özelliklerinin Çalışanların Motivasyonuna Etkisi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Sağbaş, N. Ö. (2013). İletişim, Örgütsel İletişim ve Okul Yönetimi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Sağır, M. ve Parlak, F. (2018). Okul Yöneticilerinin İletişim Becerileri İle Örgütsel Güven Arasındaki İlişki. Ekev Akademi Dergisi. 76: 165-182. Samsa, S. (2005). Öğrencilerin Yüksek Öğretim Kurumlarında Görev Yapmakta Olan Öğretim Elemanlarının İletişim Biçimlerine İlişkin Algı ve Beklentileri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli. Şahin, A. Z. (2000). Effective thermal conductivity of frost during the crystal growth period. International Journal of Heat and Mass Transfer, 43(4), 539-553. Takmaz, Ş. U., (2009). İlköğretim Okullarında Örgütsel İletişim Düzeyi İle Öğretmenlerin Karara Katılma Davranışları Arasındaki İlişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. Tomaç, S. (2009). Anaokulu Öğretmenlerinin İletişim Becerileri Açısından Yöneticileri Algılamaları. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Tombak, N. (2012). İlköğretim Okulu Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışı Gösterme Düzeylerinin İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir. Tuna, Y., Birsen, Ö., Erzurum, F., Küçük, M., Çolak, F. Ü., & Özkoçak, L. (2012). İletişim. A Pegem Akademi. Türkyılmaz, S. (2018). İlkokul Müdürlerinin İletişim Becerilerinin Sınıf Öğretmenlerinin Motivasyonlarına Etkisinin İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya. Uğurlu, C. T. (2009). İlköğretim Okulu Öğretmenlerinin Örgütsel Bağlılık Düzeylerine Yöneticilerinin Etik Liderlik ve Örgütsel Adalet Davranışlarının Etkisi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya. Uysal, B. (2019). Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışları İle Öğretmenlerin Örgütsel Adalet Algıları Arasındaki İlişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale. Yaman, S. (2019). Aile Sağlığı Merkezi Çalışanlarının Yaşlılar İle İletişimlerinin İncelenmesi ve İletişim Becerilerinin Yaşlı Memnuniyetine Etkileri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Yılmaz, B. (2003). Toplumsal İletişim ve Kütüphane. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 20 (2): 11-29. Yılmaz, E. (2006). Okullardaki Örgütsel Güven Düzeyinin Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Özellikleri ve Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. Yılmaz, T. (2015). Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde Görev Yapan Müdürlerin Liderlik Davranışlarının Öğretmen Algısına Göre Değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Yüksel Şahin, F. (1997). Grupla İletişim Becerileri Eğitiminin Üniversite Öğrencilerinin İletişim Beceri Düzeylerine Etkisi. (Yayınlanmamış Doktor Tezi). Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Yüksel, İ. (2005). İletişimin iş tatmini üzerindeki etkileri: Bir işletmede yapılan görgül çalışma. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 6 (2) 2005, 291-30.

Share and Cite